Ευστάθιος: " Θα καταθέσω το ωμοφόριο μου''

Ευστάθιος: "Αν βρεθεί έστω κι ένας να πεί ότι εγώ τον έστειλα να κάνει τον εκβιασμό, θα καταθέσω το ωμοφόριο μου και δεν θα περιμένω άλλη τιμωρία από την Ιερά Σύνοδο"

Ξέσπασε πριν από λίγο με δήλωσή του στο Mega, ο μητροπολίτης Σπάρτης κ. Ευστάθιος απαντώντας στις κατηγορίες του μητροπολίτη Μεσσηνίας ο οποίος έφθασε στο σημείο να δηλώσει από την Καλαμάτα:
"Η Ιεραρχία δεν μπορεί να οδηγηθεί στην εκλογή με τέτοιες μεθοδεύσεις. Τελειώσαμε".
Είναι εμφανές ότι υπάρχει ένα οργανωμένο σχέδιο να υπονομευθεί η ανάδειξη του μητροπολίτη Σπάρτης στον αρχιεπισκοπικό θρόνο καθώς έχει αρχίσει να καλλιεργείται και το σκηνικό της προσβολής των εκλογών στην περίπτωση που ψηφίσουν οι μητροπολίτες Λαγκαδά και Κιλκισίου οι οποίοι υποστηρίζουν τον κ.Ευστάθιο.
Ο μητροπολίτης Σπάρτης κ. Ευστάθιος αντιμετωπίζει με κατρερία και γαλήνη τις κατηγορίες: "Λυπούμαι, έχω πληγωθεί ψυχικά. Ολη αυτή η ιστορία είναι θεμελιωμένη σ ένα ψέμα" Νωρίτερα ο μητροπολίτης Ευστάθιος είχε δηλώσει από το Γύθειο απαντώντας σε ερώτηση για την υποψηφιότητα του "Δεν μας οφείλει τίποτα η Εκκλησία, εμείς της οφείλουμε. Είμαι έτοιμος να αποδεχθώ τα πάντα είτε αυτό είναι τιμή είτε σταυρός"

Η AGB στον άμβωνα

"Θρήνος και στο μπάσκετ για την κοίμηση του Αρχιεπισκόπου"

(«ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ», 29/1/2008)

Η υπερβολή συνόδευσε τον Αρχιεπίσκοπο μέχρι την τελευταία του κατοικία. Αυτή τη φορά τα τηλεοπτικά μέσα ενημέρωσης δεν αρκέστηκαν στην αγιοποίηση του νεκρού - που ούτως ή άλλως «δεδικαίωται». Οι πιο προβεβλημένοι τηλεστάρ αισθάνθηκαν την ανάγκη να προβούν και σε μια πρωτοφανή δημόσια ομολογία πίστεως. Είχαν, βλέπεις, χάσει έναν δικό τους άνθρωπο.

Ηταν αναμφίβολα χαρισματικός ο Χριστόδουλος Παρασκευαΐδης. Διέγνωσε από τους πρώτους την ισχύ της τηλεοπτικής εικόνας και δεν δίστασε να προσαρμόσει τον αρχιερατικό του λόγο στις επιταγές των σύγχρονων μέσων ενημέρωσης. Το μεγάλο λαϊκό του έρεισμα οφείλεται ακριβώς σ' αυτή του την επικοινωνιακή δεινότητα. Και η σοβαρότερη παρέμβασή του δεν ήταν η πρόσκλησή του προς τη νεολαία να προσέλθει στην εκκλησία όπως είναι («και με τα σκουλαρίκια»), αλλά η πρόσκλησή του προς τις τηλεοπτικές κάμερες να τον ακολουθούν παντού, ακόμα και στο ιερό άβατο. Κι εκείνος, γνωρίζοντας τους κανόνες του τηλεοπτικού παιχνιδιού, δεν τις άφηνε ποτέ παραπονεμένες. Με τις καλά διαλεγμένες επιθέσεις, με τις οποίες γαρνίριζε το εβδομαδιαίο κήρυγμα προς το τηλεοπτικό κοινό, είχε εξασφαλισμένη μια σίγουρη θέση στα βραδινά δελτία ειδήσεων και τα πρωτοσέλιδα του Τύπου.

Ακόμα και ο ευθύς τρόπος που αντιμετώπισε την ασθένειά του, δεν οφειλόταν μόνο στη γενναιότητά του, αλλά πρόδιδε και την επιθυμία του να αποτελεί επίκεντρο του ενδιαφέροντος των καναλιών, ακόμα και στις στιγμές αδυναμίας. Μετέβαλε, λοιπόν, ο ίδιος την οδυνηρή πορεία του προς το τέλος σε τηλεοπτικό γεγονός, ενώ δεν πέρασε ούτε στιγμή από το μυαλό του η σκέψη να παραιτηθεί, για να διευκολύνει την Εκκλησία που είχε μείνει επί μήνες ακυβέρνητη. Αντίθετα, ακόμα και μετά τη διαπίστωση ότι δεν είναι δυνατή η μεταμόσχευση στο Μαϊάμι και την επιστροφή του στην Ελλάδα, επέμενε μέχρι πριν από λίγες μέρες ότι ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του, γαντζωμένος στην εξουσία του όπως κάθε άλλος κοσμικός άρχοντας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο μια στιγμή στην περίοδο της αρχιερατείας του βρέθηκε σε πραγματικά δύσκολη θέση. Ηταν τότε που οι τηλεοπτικές εκπομπές έπαψαν να προβάλλουν τις πετυχημένες ατάκες του και στράφηκαν για λίγο στα εσωτερικά της Εκκλησίας για να φωτίσουν τη σχέση του στενού του περιβάλλοντος με το παραδικαστικό κύκλωμα, ανακαλύπτοντας δίπλα του περίεργες μορφές της ΚΥΠ και του βαθέος κράτους. Αλλά ακόμα και τότε, ο τρόπος που επέλεξε για να ξεπεράσει τα δύσκολα ήταν μια μεγάλη τηλεοπτική συνέντευξη (στον Νίκο Χατζηνικολάου), με εξασφαλισμένη την ευνοϊκή μεταχείριση.

Μάταια θα προσπαθήσει να εντοπίσει κανείς στη δράση ή το λόγο του Χριστόδουλου έστω και ψήγματα θεολογικής αναζήτησης. Πίσω από τα πετυχημένα ανέκδοτα, τα δημοφιλή συνθήματα και τις πολιτικές του παρεμβάσεις κρύβεται ένας απολύτως κοσμικός και διχαστικός λόγος, με τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης ευρωπαϊκής λαϊκιστικής ακροδεξιάς. Μέχρι την ανάρρησή του στο θρόνο του Αρχιεπισκόπου, οι προσπάθειες να συγκροτηθεί μια ακροδεξιά πολιτική κίνηση στην Ελλάδα σκόνταφταν στη νωπή ακόμα μνήμη της δικτατορίας και στην επαναλαμβανόμενη γελοιοποίηση χουντικών και βασιλικών κινήσεων.

Ο Χριστόδουλος ήταν ο πρώτος σημαντικός ηγέτης μετά τη μεταπολίτευση που νομιμοποίησε τη ρατσιστική συνθηματολογία, το κήρυγμα της ξενοφοβίας και την αυτιστική ελληνολατρία. Τόλμησε -μετά από χρόνια- να επαναφέρει τον εμφυλιοπολεμικό διαχωρισμό μεταξύ εθνικοφρόνων και μιασμάτων. Και με τη φράση του ότι «τότε διάβαζε», φρόντισε να δικαιολογήσει όσους είχαν έμμεση ή άμεση σχέση με το δικτατορικό καθεστώς. Με την ανάμειξη της Αγίας Λαύρας στον αγώνα του για τις ταυτότητες έδωσε το σύνθημα για την «επανελλήνιση της Ιστορίας», προετοιμάζοντας το έδαφος για τον πόλεμο περί του βιβλίου Ιστορίας που ζήσαμε τον περασμένο χρόνο.

Ο Χριστόδουλος πολιτεύτηκε ως κομματάρχης ενός άτυπου αλλά παντοδύναμου υπερσυντηρητικού κόμματος, έχοντας μάλιστα εξασφαλίσει και την ισχυρότερη τηλεοπτική υποστήριξη. Οσο για τις ολοφάνερες σχέσεις του με τους ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες της χώρας, κανείς δεν τόλμησε να τις αποκαλέσει «διαπλοκή».

Τα γνωστά, λοιπόν, κηρύγματά του για τη «δεξιά του Κυρίου» και οι πολυδιαφημισμένες στενές σχέσεις του με παράγοντες της ακροδεξιάς (από τον Καψάλη του "Στόχου" μέχρι τον Γιώργο Καρατζαφέρη) ήταν απλώς συμπληρώματα αυτής της καθαρά πολιτικής του δραστηριότητας.
από την Ελευθεροτυπία

Τα ορφανά του Χριστόδουλου

Της ΜΑΡΙΑΣ ΠΑΠΟΥΤΣΑΚΗ

Ο Θεόκλητος (δεύτερος από δεξιά) και στο κέντρο ο Επιφάνιος Οικονόμου. Κάτω, ο αρχιεπίσκοπος με τον Δ. Φουρλεμάδη, της «Αλληλεγγύης».

Η αιφνίδια εμφάνιση της ασθένειας του Χριστόδουλου, που τον έκαμψε μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, βρήκε την Ιεραρχία απροετοίμαστη και άφησε πολλές εκκρεμότητες.

Θέματα παραμένουν ανοιχτά, ανεκπλήρωτες υποσχέσεις ζητούν δικαίωση, σχέδια μισοτελειωμένα πρέπει να βρουν λύση και, κυρίως, «ορφανά» πνευματικά τέκνα αναζητούν στέγη: Το «περιβάλλον» του Αρχιεπισκόπου δέχθηκε σφοδρές επιθέσεις το τελευταίο διάστημα και τώρα με την αλλαγή φρουράς απειλείται με εξόντωση.

Αφοσίωση μέχρι τέλους

*Το κεντρικό πρόσωπο είναι αναμφισβήτητα ο μητροπολίτης Βρεσθένης Θεόκλητος. Ενας ιεράρχης που προτίμησε να απομακρυνθεί από τη Θεσσαλιώτιδα όταν το όνομά του ενεπλάκη στο σκάνδαλο του παραδικαστικού κυκλώματος. Στάθηκε στο πλευρό του Χριστόδουλου ώς την τελευταία στιγμή, με αφοσίωση και αυταπάρνηση, και ίσως είναι ο μόνος λόγος για να τύχει μιας καλύτερης τύχης στην μετα-Χριστόδουλο εποχή, όπως τουλάχιστον λένε ακόμη και πολέμιοί του.

*Η προσπάθεια Χριστόδουλου, έστω και την ύστατη στιγμή, να αποκαταστήσει τους αρχιμανδρίτες του σε επισκοπικές θέσεις, δεν καρποφόρησε. Το υπουργείο Παιδείας δεν έδειχνε πρόθυμο να καταρτίσει νομοθετική ρύθμιση που θα του επέτρεπε μια τέτοια «τακτοποίηση».

Αργά για εκλογές

Ακόμη και αν το έκανε όμως, δεν θα είχε νόημα επειδή ο Χριστόδουλος δεν είχε πλέον τις φυσικές δυνάμεις για να συγκαλέσει την Ιεραρχία και να κάνει εκλογές.

Ετσι, οι αρχιμανδρίτες Επιφάνιος Οικονόμου (υπεύθυνος του ραδιοσταθμού της Εκκλησίας), Τιμόθεος Ανθής, (εκπρόσωπος τύπου του αρχιεπισκόπου), Ιάκωβος Μπιζαούρτης, Αντώνιος Αβραμιώτης, Αχ. Σιώκας, Ιγνάτιος Σάπιος έχουν λίγες ελπίδες να φορέσουν την επισκοπική μίτρα.

*Ο Δημ. Φουρλεμάδης, διευθυντής της ΜΚΟ της Εκκλησίας «Αλληλεγγύη», χωρίς τις «πλάτες» του αρχιεπισκόπου τώρα θα δεχθεί πυρ ομαδόν από πολλούς μητροπολίτες που του καταλογίζουν ότι διοίκησε χωρίς να υπολογίζει την Ιερά Σύνοδο.

Η δράση και οι χρηματοδοτήσεις της δραστήριας οργάνωσης που διηύθυνε, σε κάθε περίπτωση θα τεθούν υπό εξονυχιστικό έλεγχο.

*Ο εκλεκτός φίλος και συνεργάτης του Χριστόδουλου, διευθυντής των οικονομικών υπηρεσιών Κ. Πυλαρινός, ένας ικανός «μάνατζερ», έκανε πρώτος την κίνηση: Εσπευσε να δώσει την παραίτησή του αμέσως μετά την ταφή του αρχιεπισκόπου. Με αυτό τον τρόπο, λένε ιεράρχες, θέλει να διασκεδάσει τις φήμες ότι προσπαθεί να εκλεγεί αρχιεπίσκοπος ο πρόεδρος των οικονομικών υπηρεσιών μητροπολίτης Σπάρτης Ευστάθιος, στο πλευρό του οποίου απ' ό,τι λέγεται έφερε και την οικογένεια Μητσοτάκη. Συγχρόνως, όμως, επιβεβαιώνει έτσι όσα σε ανύποπτο χρόνο έχει πει: Οτι δηλαδή η θητεία του στη διοίκηση της Εκκλησίας άρχισε και τελείωσε με τον αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο.

*Ο επικοινωνιολόγος Σ. Τζούμας, επίσης, είναι ένας απ' τους ανθρώπους που βρέθηκαν πολλές φορές στο στόχαστρο, εξαιτίας της σχέσης και της πολύχρονης φιλίας του με τον αρχιεπίσκοπο.

Πολλές φορές ξιφούλκησε εναντίον αρχιερέων και μη, προς χάριν του αρχιεπισκόπου, ενώ αρνήθηκε να λάβει θεσμική θέση δίπλα του. Τώρα και αυτός φαίνεται να τελειώνει με την Εκκλησία, αφού θεωρεί ότι συνέδεσε την παρουσία του σε αυτή με την περίοδο Χριστόδουλου.

Δεν κρατούν τον λόγο τους

*Τέλος εποχής και για τον πρωτοσύγκελο Θωμά Συνοδινό; Είναι ένα ερώτημα, καθώς ο κληρικός αυτός που κράτησε στα χέρια του πολλές φορές τη διοίκηση της αρχιεπισκοπής, δεν γνωρίζει αν ο επόμενος αρχιεπίσκοπος, ακόμη κι αν είναι ο Σπάρτης, που φαίνεται πως είναι πιο κοντά στο περιβάλλον Χριστόδουλου, θα τον κρατήσει, δεδομένου ότι «οι δεσποτάδες δίδουν υποσχέσεις μέχρι να γίνουν αρχιεπίσκοποι», όπως μας είπε ένας γνώστης των εκκλησιαστικών ταγών, ιεράρχης.
από την Ελευθεροτυπία

"Ιεράρχες εκτιμούν ότι μπορεί να προσβληθούν ακόμη και οι εκλογές του αρχιεπισκόπου"

Ιερά φαβορί ανίερα μέσα

Της ΜΑΡΙΑΣ ΠΑΠΟΥΤΣΑΚΗ
από την Ελευθεροτυπία

Σε ντέρμπι εξελίσσονται οι αρχιεπισκοπικές εκλογές με κύριους διεκδικητές τους μητροπολίτες Θηβών Ιερώνυμο και Σπάρτης Ευστάθιο, σε μία μάχη ψήφο με ψήφο. Οι υποστηρικτές του μητροπολίτη Σπάρτης θέλουν να κερδίσουν τις εντυπώσεις με δημόσιες δηλώσεις υποστήριξης ώστε να δείξουν ότι έχουν τον αέρα της νίκης.

Σ' αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η δήλωση του Καλαβρύτων Αμβρόσιου, ο οποίος έσπευσε να εγκαταλείψει τον πνευματικό του αδελφό Δημητριάδος Ιγνάτιο, ώστε να δώσει το στίγμα με ποιον είναι η πραγματική αδελφότητα «Χρυσοπηγή». Εγκατέλειψε, όμως, και τον πνευματικό του πατέρα, ιδρυτή της αδελφότητας, μητροπολίτη πρώην Πειραιώς Καλλίνικο, που είναι στο πλευρό του Ιγνάτιου.

Από την άλλη, με συγκροτημένες κινήσεις προχωρεί η πτέρυγα Ιερώνυμου, ο οποίος διαθέτει την πλειοψηφία ιεραρχών από την παλαιά και νέα γενιά που θεωρούνται περισσότερο «ανοιχτοί» στην κοινωνία και επιθυμούν να έχουν καλές σχέσεις με το Φανάρι.

Σ' αυτή την πλευρά πρωτοστατούν, μητροπολίτες Ιωαννίνων Θεόκλητος και Φιλίππων Προκόπιος, με κύρος και αναγνώριση εντός και εκτός Εκκλησίας. Αντίθετα, οι υποστηρικτές του μητροπολίτη Σπάρτης, λένε οι ιεράρχες, προέρχονται από τις πιο συντηρητικές ομάδες της Ιεραρχίας, δηλαδή παραεκκλησιαστικές οργανώσεις και ένα μέρος της πάλαι ποτέ πανίσχυρης αδελφότητας «Χρυσοπηγή».

*Ολα όμως παίζονται σε επίπεδο συμφωνιών των επικρατέστερων, με τον υποψήφιο μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμο, ο οποίος είτε συμμετάσχει στην εκλογή είτε όχι θα καθορίσει το νικητή, με τη «γραμμή» που θα δώσει στους 8 εκλέκτορες που διαθέτει (μεταξύ των οποίων είναι οι μητροπολίτες Φθιώτιδος Νικόλαος, Σιδηροκάστρου Μακάριος, Χίου Διονύσιος, Αλεξανδρουπόλεως Ανθιμος).

*Τον ίδιο ρόλο αναμένεται να παίξει και ο «Τσίπρας» της Ιεραρχίας, ο μητροπολίτης Δημητριάδος Ιγνάτιος, ο οποίος ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του μέσω της τηλεόρασης ενώ εξέδωσε και ιδεολογική πλατφόρμα με τις αρχές, τα σχέδια και τους στόχους του.

Ο Ιγνάτιος, με κύριους υποστηρικτές τους μητροπολίτες Κερκύρας Νεκτάριο και Γόρτυνος Ιερεμία, θα είναι «μήλον της έριδος» μεταξύ των Θηβών και Σπάρτης, καθώς υπολογίζεται ότι διαθέτει οκτώ εκλέκτορες.

Το οριακό σημείο στο οποίο βρίσκονται οι δυνάμεις των υποψηφίων φαίνεται και από τις πληροφορίες που φέρουν τους υποστηρικτές του Σπάρτης να μεταφέρουν τον υπέργηρο μητροπολίτη Κιλκισίου Απόστολο για να ψηφίσει. Την ίδια στιγμή, αν είναι καλά στην υγεία του θα έπρεπε (αφού έχει τα πρεσβεία της αρχιερωσύνης) να προεδρεύσει αυτός της εκλογής και όχι ο Καρυστίας Σεραφείμ.

Αρωμα προσβολής των εκλογών

Ιεράρχες εκτιμούν ότι αν συμβεί κάτι τέτοιο μπορεί να προσβληθούν ακόμη και οι εκλογές του αρχιεπισκόπου, γι' αυτό και οι υποστηρικτές της κίνησης ψάχνουν να βρούν νομική φόρμουλα να κατοχυρώσουν την ψήφο του γηραιού μητροπολίτη.

Οπως φαίνεται και από όσα έχει καταγγείλει ο μητροπολίτης Μεσσηνίας περί εκβιασμών από τους υποστηρικτές του Σπάρτης, όλα τα μέσα έχουν επιστρατευθεί. Μάλιστα, στη Βόρεια Ελλάδα, ιεράρχης που διακρίνεται για τις άκρως συντηρητικές απόψεις του προειδοποιεί τους εκλέκτορες ότι όσοι ψηφίσουν Σπάρτης είναι οι καλοί, αγνοί και αμόλυντοι της Ιεραρχίας, ενώ όλοι οι άλλοι «είναι αμαρτωλοί και θα πρέπει να εξαγνισθούν».

Σ' αυτό το πλαίσιο προειδοποιούν ότι θα εκδώσουν λιβέλους εναντίον ακόμη και υποψηφίων για το θρόνο, αδιαφορώντας αν είναι αλήθεια ή ψέματα, αφού η όποια άμυνα των «κατηγορουμένων» θα έχει κριθεί κατόπιν εορτής, δηλαδή μετά τις εκλογές.

Υποστηρικτές του ίδιου στρατοπέδου, πάντως, ξορκίζουν ιεράρχες που ασπάζονται τα ανοίγματα του Χριστόδουλου προς τους ρωμαιοκαθολικούς, ενώ πιστεύουν πως δεν πρέπει να αναπτυχθούν οι σχέσεις με το Φανάρι.

Στο στρατόπεδο του Θηβών, μητροπολίτες όπως οι Περιστερίου Χρυσόστομος, Ναυπάκτου Ιερόθεος, Μεσσηνίας Χρυσόστομος, Μαντινείας Αλέξανδρος, Ηλείας Γερμανός, Γρεβενών Σέργιος κ.ά. υποστηρίζουν ότι στην εκλογή της 7ης Φεβρουαρίου θα κριθεί τελικά η πορεία της Εκκλησίας σ' έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις και προβλήματα.

---

Το χρώμα του ράσου

Της ΚΑΤΙΑΣ ΜΑΚΡΗ

Τους δικούς τους υπολογισμούς κάνουν τα κόμματα ενόψει της ανάδειξης του διαδόχου του Χριστόδουλου. Το μέγαρο Μαξίμου προσβλέπει στην εκλογή του Σπάρτης Ευστάθιου. Η επιλογή του 68χρονου ιεράρχη εξυπηρετεί τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς, καθώς πρόκειται για έναν εσωστρεφή πνευματικό άνθρωπο, βαθιά συντηρητικό, με άποψη που περιορίζεται στα θέματα της Εκκλησίας. Και σε μια φάση όπου όλα τα μεγάλα εθνικά θέματα είναι ανοικτά, όπως το Σκοπιανό ή τα Ελληνοτουρκικά, το τελευταίο που θα ήθελαν είναι ένας από άμβωνος πονοκέφαλος.

Ο Κ. Καραμανλής κατά την επίσκεψή του στο Φανάρι φαίνεται πως διαβεβαίωσε τον πατριάρχη Βαρθολομαίο ότι η κυβέρνηση δεν θα εμπλακεί στη διαδικασία διαδοχής. Παρά τις επίσημες δεσμεύσεις, όμως, μια σειρά από γεγονότα δείχνουν ότι επιχειρούνται παρασκηνιακές κινήσεις, όπως επίσης ότι κορυφαία κυβερνητικά στελέχη έχουν τους «εκλεκτούς» τους.

*Ο Θ. Ρουσόπουλος θα στήριζε τον «πνευματικό του», μητροπολίτη Μεσογαίας Ν. Χατζηνικολάου, ο οποίος όμως δεν είναι στη λίστα των υποψηφίων. Ο Μεσογαίας υποστηρίζει τον Σπάρτης και μέσω αυτού και ο Θ. Ρουσόπουλος τον κ. Ευστάθιο. Μάλιστα, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, ο ηγούμενος της Μονής Βατοπεδίου στο Αγιο Ορος, Εφραίμ, ο οποίος συνδέεται με πνευματικούς δεσμούς με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, ήταν την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα, κάνοντας κινήσεις υπέρ του Σπάρτης.

*Η Ντόρα Μπακογιάννη και ο Πρ. Παυλόπουλος ως πρώτη επιλογή είχαν τον μητροπολίτη Σύρου Δωρόθεο, ο οποίος όμως δεν συγκεντρώνει πιθανότητες εκλογής. Κι οι δύο διατηρούν διαύλους επικοινωνίας με τον Ευστάθιο Σπάρτης. Πολύ καλές σχέσεις με τον μητροπολίτη Σπάρτης έχει ο Αντ. Σαμαράς αλλά και ο επικεφαλής των ευρωβουλευτών του κόμματος Γ. Βαρβιτσιώτης. Ο Δημ. Αβραμόπουλος θα προτιμούσε τον Δημητριάδος Ιγνάτιο, που είναι πιο επικοινωνιακός και εξωστρεφής, αλλά φαίνεται πως δεν του βγαίνουν τα εκκλησιαστικά «κουκιά».

*Ποιον δεν θέλουν στην κυβέρνηση; Τον Θεσσαλονίκης Ανθιμο, τον οποίο στηρίζουν ο Π. Ψωμιάδης, ο Β. Παπαγεωργόπουλος και η πλειοψηφία των «γαλάζιων» βουλευτών του Βορρά.

*Στο ΠΑΣΟΚ θεωρητικά προτιμούν την εκλογή του Ιερώνυμου Θηβών. Οι πιο δημοκρατικές απόψεις του και ο ανοιχτός πνευματικός ορίζοντας του τον κατατάσσουν ιδεολογικά στο κεντρώο χώρο, χωρίς ταυτίσεις όμως με κόμματα. Σχέσεις με τον Γ. Παπανδρέου δεν έχει, ούτε και ιδιαίτερες με κανέναν στο ΠΑΣΟΚ, πλην του Ευ. Βενιζέλου, με τον οποίο γνωρίζονται από παλιά. Στη Χαρ.Τρικούπη θεωρούν πάντως ότι δεν έχουν λόγο να εμπλακούν, αφού η δική τους θέση είναι παγίως ο διαχωρισμός κράτους - Εκκλησίας.

*Εξίσου αποστασιοποιημένα, για προφανείς λόγους, είναι και τα κόμματα της αριστεράς. Οχι όμως κι ο ΛΑΟΣ, καθώς ο Γ. Καρατζαφέρης «ποντάρει» συστηματικά στην εκλογική πελατεία της Εκκλησίας. Τον ίδιο θα τον συνέφερε να ελεγεί ο Ανθιμος. Επειδή όμως αυτό περίπου αποκλείεται, επιχειρεί τις τελευταίες ημέρες να ρίξει «γέφυρες» με τον Σπάρτης. Κι αν τελικά βγει κάποιος άλλος; Τόσο ο Γ. Καρατζαφέρης όσο και οι υπόλοιποι πολιτικοί θα τρέξουν να ζητήσουν την ευλογία του...

Μητροπολίτης Μιλήτου Απόστολος

«Ο Χριστόδουλος πρόδωσε τη φιλία του Πατριάρχη»

συνέντευξη στη ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΟΥΤΣΑΚΗ

Πρώτη φορά ένας ποιμενάρχης του Οικουμενικού Θρόνου, στενός συνεργάτης του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ανοίγει τα χαρτιά του στην «Κ.Ε.». Λίγες μέρες πριν απ' την εκλογή νέου αρχιεπισκόπου ο ιεράρχης του Φαναρίου και ηγούμενος της Μονής Αγ. Αναστασίας Θεσσαλονίκης, μητροπολίτης Μιλήτου Απόστολος, δεν διστάζει να δηλώσει ότι «ο Χριστόδουλος πρόδωσε την φιλία του με τον πατριάρχη». Του καταλογίζει επίσης ότι έκανε συμμαχίες που τον καθιστούν υπόλογο!
**Ζητεί από το νέο αρχιεπίσκοπο να σεβαστεί το συνοδικό σύστημα και δείχνει εμμέσως την προτίμησή του σε κάποιον από τους σεραφειμικούς ιεράρχες.

ΜΙΛΗΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

* Ποιος ήταν, κατά τη γνώμη σας, ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος;

- Ητο προικισμένος με πάρα πολλά χαρίσματα από το Θεό. Πολυτάλαντος, πληθωρικός στις εκδηλώσεις και τις ενέργειες, που όμως πολλές φορές τον οδηγούσαν σε αδιέξοδα. Παρορμητικός. Επηρεαζόταν από τους συνεργάτες του. Εξελέγη όπως εξελέγη αρχιεπίσκοπος Αθηνών, μέσα από τη δίνη των υποτιθέμενων οικονομικών σκανδάλων τα οποία, μέσα από την πάροδο του χρόνου αλλά και τις αποφάσεις δικαστηρίων, απεδείχθη ότι ήταν ανύπαρκτα. Με τον τρόπο αυτό επλήγη θανάσιμα ο κυριότερος συνυποψήφιός του, ο μητροπολίτης Θηβών Ιερώνυμος που έχασε την εκλογή.

* Ποια ήταν, λοιπόν, τα λάθη του μακαριστού αρχιεπισκόπου;

- Η θητεία του άρχισε με τη δημιουργία συνοδικής επιτροπής που είχε ως στόχο πώς θα μνημονεύεται στους ναούς και τις μητροπόλεις ο ίδιος, ως Πρώτος της Εκκλησίας. Κάτι που δεν προβλέπεται από τον τόμο της Αυτοκεφαλίας του 1850 και της Πράξης του 1928. Αρα ξεκινά στραβά και άστοχα. Κάποιοι τον ώθησαν και του έβαλαν στο μυαλό ότι μπορεί να γίνει Πρώτος σε μία Εκκλησία που δεν έχει Πρώτο, αφού Πρώτη είναι η Ιερά Σύνοδος. Δεν τήρησε δηλαδή τα όσα είχαμε πει μεταξύ μας πριν την εκλογή του, γιατί εγώ ήμουν από αυτούς που τον υποστήριξαν, διότι πίστευα στη φιλία του με τον πατριάρχη και με τον μητροπολίτη Χαλκηδόνος Ιωακείμ. Πρόδωσε την φιλία του με τον πατριάρχη αλλά και τη σχέση που εμφάνιζε ότι είχε με το Πατριαρχείο. Οι προσωπικές φιλοδοξίες οδηγούν σε σύγκρουση. Φιλοδοξίες που του βάλανε στο μυαλό, διότι κακός άνθρωπος δεν ήταν.

* Η στάση του αρχιεπισκόπου μετά την ασθένειά του, όμως. έχει αμβλύνει τα αρνητικά του παρελθόντος.

- Βλέπω να γίνεται μια προσπάθεια να απαλειφθεί από την ιστορία ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ και να εξαγνισθεί τελείως ο Χριστόδουλος. Να εμφανισθεί ότι έφερε την Εκκλησία στο προσκήνιο. Αυτό όμως είναι μεγάλο λάθος, διότι την Εκκλησία την φέρει στο προσκήνιο ο Χριστός με το μαρτύριο και τη θυσία του. Αλλωστε, ο Χριστός και η Εκκλησία δεν έχουν ανάγκη από εμάς. Εμείς χρωστάμε στην Εκκλησία. Ολ' αυτά που παρουσιάζονται αυτές τις μέρες είναι μέσα στο επικοινωνιακό παιγνίδι που έστησε ο Χριστόδουλος από τον καιρό που ήταν Δημητριάδος. Ενα παιγνίδι που δεν έχει ανάγκη η Εκκλησία. Βεβαίως, πρέπει να σεβόμαστε το νεκρό και να τηρούμε το γνωστό «Ο νεκρός δεδικαίωται», αλλά η υπερβολή βλάπτει. Γιατί απλώς, όποιος ασκεί διοίκηση και λάθη θα κάνει αλλά και καλά πράγματα.
Για παράδειγμα, η ίδρυση γραφείου στις Βρυξέλλες ήταν τεράστιο λάθος μιας ομογενούς, ομοεθνούς και ομόγλωσσης Εκκλησίας, εφόσον το Πατριαρχείο είχε ιδρύσει γραφείο στις Βρυξέλλες. Αμέσως μετά την Εκκλησία της Ελλάδας, ακολούθησαν οι Εκκλησίες Κύπρου, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, γιατί εκεί πιστεύουν ότι είναι ο πακτωλός των χρημάτων. Αποτέλεσμα; Η πολυδιάσπαση της φωνής των Ορθοδόξων, τη στιγμή που η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία έχει μια φωνή κι ένα λόγο. Ακολούθησε, βέβαια, η αμφισβήτηση της Πράξης του 1928 και επήλθε η ρήξη στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών. Εγώ φοβάμαι για ένα πράγμα: Μήπως τον ρωτήσει ο δικαιοκρίτης Χριστός τώρα, γιατί Χριστόδουλε ενώ σου έδωσα τόσα πολλά τάλαντα και προσόντα δεν τα αξιοποίησες και δεν εξήντλησες τον χρόνο που σου έδωσα για την προαγωγή του έργου της Εκκλησίας, όσο έπρεπε;

* Πιστεύετε ότι πρόκειται για μια χαμένη δεκαετία για την Εκκλησία;

- Δεν είναι χαμένη αφού ο Θεός επέτρεψε να υπάρχει. Τίποτα δεν είναι χαμένο κάτω από την πρόνοια του Θεού. Απλούστατα, θα μπορούσε να ήταν καλύτερη. Οταν, όμως, ένας κληρικός στοχοποιεί μια καρέκλα, θα αναγκαστεί να κάνει συμμαχίες που τον καθιστούν υπόλογο, είτε αυτές λέγονται συγκροτήματα είτε μέσα ενημέρωσης. Θα θελήσουν να πάρουν και αυτά μετά το μερίδιο της επιτυχίας τοποθετώντας δίπλα στον αρχιεπίσκοπο τον εκλεκτό τους. Και υπήρχαν τέτοιοι. Η αντιπαροχή δόθηκε μετά την εκλογή. Και ο νοών, νοείτω!

* Δηλαδή, έπαιξε αρνητικό ρόλο το περιβάλλον του αρχιεπισκόπου;

- Ναι. Διότι όταν ο προκαθήμενος κλείνεται στο γυάλινο κλουβί του, δέχεται ό,τι του λένε. Οταν απομακρύνεις από κοντά σου αρχιερείς του διαμετρήματος του μητροπολίτη Φιλίππων, μια τέτοια εξέχουσα προσωπικότητα, από εκεί και πέρα τι περιμένεις; Οταν υπάρχει συντεταγμένη Πολιτεία, γιατί πρέπει εμείς να αναμειγνυόμαστε στην εξωτερική πολιτική και στα θέματα ευθύνης της κυβέρνησης; Οταν θέλουμε να βρούμε μια ευκαιρία για να προβληθούμε στα μέσα είναι πολύ εύκολο. Το παρατηρούμε τελευταία και στη Θεσσαλονίκη.

* Με δυο λόγια, η Εκκλησία της Ελλάδος βγαίνει τραυματισμένη;

- Ναι. Γι' αυτό είμαι βέβαιος, διαφορετικά δεν θα έπρεπε να υπάρχει η έννοια των σεραφειμικών και των χριστοδουλικών. Θα έπρεπε όλοι να έχουν ένα φρόνημα: Την προαγωγή του έργου της επαρχίας του καθενός αλλά και ολόκληρης της Εκκλησίας.

* Τι πιστεύετε για την επόμενη ημέρα;

- Πρέπει να επανέλθουμε στην κατάσταση που υπήρχε. Να υπάρξει κατ' αρχήν πραγματική αγάπη μεταξύ των δύο Εκκλησιών. Μεταξύ του πατριάρχη και του αρχιεπισκόπου. Του Θρόνου και της Εκκλησίας της Ελλάδος. Δεν πρέπει να βλεπόμαστε με καχυποψία. Να ξέρουμε ότι κανείς δεν διεκδικεί τίποτα από τον άλλον. Η διαφορά μεταξύ Βαρθολομαίου και Χριστοδούλου ήταν ότι ο μεν πατριάρχης προσπαθούσε και προσπαθεί να διατηρήσει όσα παρέλαβε από τους προκατόχους και το γένος και ο Χριστόδουλος προσπαθούσε να αρπάξει κάτι που δεν είχε. Αυτό πρέπει να εξομαλυνθεί.
Μέσα από την εμπειρία του παρελθόντος, οι αρχιερείς που προβάλλονται ως υποψήφιοι ξέρουν ότι πρέπει να αποφύγουν ό,τι τους χώρισε με το Θρόνο και ό,τι τους ανάγκασε να έρθουν απέναντι κατά την αρχιεπισκοπία Χριστοδούλου. Να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος.

* Είπαμε στην αρχή για τον μητροπολίτη Θηβών, μήπως θα θέλατε να μου μιλήσετε και για τον έτερο των υποψηφίων μητροπολίτη Σπάρτης;

- Ο Αγιος Σπάρτης, είναι τεκνίο του μακαριστού Μεσσηνίας, ο οποίος ήταν μιας γραμμής: Της γραμμής εκείνης της παλαιάς, του διαχωρισμού των επαρχιών κ.λπ. Της μιας Εκκλησίας, ενός έθνους. Και παρέβλεπε, αυτή η θεωρία, ότι το ίδιο έθνος είναι και το Πατριαρχείο, το ίδιο γένος. Και έλεγε, αυτή η θεωρία, ότι είναι ανελεύθεροι αυτοί που ζουν στην Πόλη και ότι αυτοί που ζουν εδώ είναι ελεύθεροι και μπορούν να λένε και να πράττουν ότι θέλουν. Ας έρθουν να κάτσουν, να δουν πως συνεδριάζουμε εμείς στην Πόλη, οι «εκ του εξωτερικού».

* Αν εσείς ψηφίζατε στην Εκκλησία της Ελλάδος, ποια προσόντα πρέπει να είχε αυτός που θα προτιμούσατε;

- Να σεβαστεί το συνοδικό σύστημα, τον τόμο του 1850 και την Πράξη του 1928 και κυρίως να ξέρει να ακούει. Και τους νεότερους και τους πρεσβύτερους, για να σχηματίζει γνώμη για τις αποφάσεις της μικρής και της μεγάλης συνόδου.

* Υπάρχουν αρχιερείς με αυτά τα προσόντα που περιγράφετε;

- Το έργο του αρχιεπισκόπου Σεραφείμ ήταν μεγάλο διότι στους 56 αρχιερείς που εξέλεξε στα 24 χρόνια, άφησε μεγάλη παρακαταθήκη ανθρώπων με ορθόδοξο φρόνημα και καλά σπουδασμένων στην Ορθόδοξη Θεολογία. Εχουν επιτελέσει τεράστιο έργο στην τοπική τους Εκκλησία ως αρχιερείς και ποιμενάρχες. Απ' αυτή την πλειάδα, αλλά και από αυτούς που εξελέγησαν επί Χριστοδούλου, υπάρχουν πρόσωπα τα οποία θα μπορούσαν να δώσουν αυτό που περιμένει η Εκκλησία: Ειρήνη και Αγάπη.

Aνθιμος:"Ιερώνυμε, θέλω να εκλεγώ Αρχιεπίσκοπος για να γίνω ανάχωμα σ εκείνους που θέλουν να εκλεγεί ο Ευστάθιος

ΟΡΓΗ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ που καταγγέλλει «χωροφυλακίστικες μεθόδους» και δεν υποστηρίζει πλέον τον Ευστάθιο

Εκβιασμοί και λασπολογία στο «ιερό» αλισβερίσι

Του ΘΩΜΑ ΤΣΑΤΣΗ

Θεσσαλονίκης Ανθιμος: «Ιερώνυμε, θέλω να εκλεγώ αρχιεπίσκοπος για να γίνω ανάχωμα σ' εκείνους που θέλουν να εκλεγεί αρχιεπίσκοπος ο Ευστάθιος. Πρέπει η Εκκλησία να μην παραδοθεί στους συντηρητικούς». Θηβών Ιερώνυμος: «Ανθιμε, εγώ λειτουργώ ομαδικά. Δεν δεσμεύω τους ιεράρχες που με στηρίζουν».

Ηταν ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της συζήτησης που είχαν το απόγευμα της Πέμπτης οι μητροπολίτες Θεσσαλονίκης Ανθιμος και Θηβών Ιερώνυμος λίγες ώρες μετά την κηδεία του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου.

Η καταγγελία

Από τη συνάντηση των δύο και από όσα ακολούθησαν λίγες ώρες μετά προέκυψε πλούσιο παρασκήνιο, καθώς διατυπώθηκε κατηγορία ακόμη και για εκβιασμό.

Ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, το νεότερο μέλος της Ιεραρχίας, κατήγγειλε «επώνυμους και ανώνυμους εκβιασμούς και λασπολογία» που δέχεται από μέρος υποστηρικτών της υποψηφιότητας του μητροπολίτη Σπάρτης Ευσταθίου. «Επειδή θεωρώ ότι ο τρόπος αυτός μεθόδευσης εκλογής του νέου αρχιεπισκόπου είναι εκκλησιαστικώς ανήθικος και κοινωνικώς ανοίκειος, εκφράζω την βαθεία λύπη και απαντώ προς όλους αυτούς ότι δεν θα υποστηρίξω πλέον την υποψηφιότητα του σεβαστού μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης, κ. Ευσταθίου, επιφυλασσόμενος συγχρόνως διά την άσκησιν οποιουδήποτε ένδικου μέσου προκειμένου να διαφυλάξω την αξιοπρέπειάν μου και την υστεροφημίαν μου». Από τη Μεσσηνία φωτογράφιζαν και τον «εκβιαστή» περιγράφοντας «χωροφυλακίστικες μεθόδους» εντός της Ιεραρχίας.

Οι ανατροπές

Εντύπωση προκάλεσε η πληροφορία σύμφωνα με την οποία ο διευθυντής των Οικονομικών Υπηρεσιών (ΕΚΥΟ) της Εκκλησίας, Κωνσταντίνος Πυλαρινός, δήλωσε την παραίτησή του. Ηταν προσωπική επιλογή του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου και ανέλαβε τη θέση του διευθυντή των οικονομικών υπηρεσιών το 1999.

Από την άλλη, ο μητροπολίτης Σύρου Δωρόθεος, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν θα δεχτεί την πρόταση κάποιων ιεραρχών να είναι υποψήφιος για τον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Ανάλογες σκέψεις υπήρχαν και στην πλευρά του Θεσσαλονίκης Ανθιμου ωστόσο μέχρι το απόγευμα δεν είχε ξεκαθαρίσει τις προθέσεις του.

Στο Περιστέρι, έδρα του μητροπολίτη Χρυσόστομου, συγκεντρώθηκαν πολλοί μητροπολίτες, τους οποίους άλλοι υπολόγιζαν σε περίπου 15 και άλλοι σε περισσότερους από 20. Επρόκειτο για αρχιερείς που ανήκουν κυρίως στη λεγόμενη ομάδα των «Σεραφειμικών» που εξελέγησαν από το 1974 έως το 1998. Στη συγκέντρωση που έγινε υπήρχαν και κάποιοι νεότεροι ιεράρχες. Οι μητροπολίτες συμφώνησαν σε μια κοινή πορεία, εξέτασαν τα δεδομένα και αποφάσισαν να τηρήσουν χαμηλούς τόνους.

Αποφάσισαν, επίσης, να αποδεχτούν την πρόσκληση που τους απηύθυναν κάποιοι μητροπολίτες, οι οποίοι εξελέγησαν την τελευταία δεκαετία. «Δεν επιδιώκουμε οποιουδήποτε είδους συναλλαγή. Πρέπει όμως να ακούσουμε τους νεότερους αν θέλουμε να βοηθήσουμε την Εκκλησία όλοι μαζί», σχολίασε ένας από τους ιεράρχες που έλαβε μέρος στη συνάντηση.

Στο σπίτι του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιμου στην Αθήνα πήγαν προχθές το βράδυ τέσσερις μητροπολίτες. Οι πληροφορίες για τη συνάντηση αυτή ήταν αντικρουόμενες. Το σίγουρο είναι ότι οι μητροπολίτες συζήτησαν και σχολίασαν τη συνάντηση που είχε ο Ανθιμος με τον Ιερώνυμο. Κάποιος από τους ιεράρχες φέρεται να είπε στον Ανθιμο να αποσυρθεί από τη μάχη της διαδοχής. «Σεβασμιότατε, το 1998 δεν εκλεχθήκατε ενώ ήσασταν Αλεξανδρουπόλεως. Θα σας άρεσε να χάσετε και ως Θεσσαλονίκης;». Ο προβληματισμός που υπάρχει στο στρατόπεδο του Θεσσαλονίκης είναι ποιον θα ακολουθήσουν από τους δύο μητροπολίτες που ακολουθούν οι περισσότεροι ιεράρχες. Τους «συντηρητικούς» ή τους «προοδευτικούς»;

Προβληματισμός

Στο άλλο μεγάλο στρατόπεδο, εκείνο του Σπάρτης Ευσταθίου, διέψευδαν ότι το βράδυ της Πέμπτης έγινε οποιαδήποτε συνάντηση μεταξύ ιεραρχών στο μετόχι της Μονής Σίμωνος Πέτρας στον Βύρωνα.

Περισσότερο υπήρχε προβληματισμός για τον τρόπο με τον οποίο ο μητροπολίτης Καλαβρύτων Αμβρόσιος δήλωσε την υποστήριξή του στον Σπάρτης Ευστάθιο. Οπως είπε ο Αμβρόσιος, πλησίασε το καλοκαίρι τον Ευστάθιο και του είπε ότι ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος δεν θα ξεπεράσει το πρόβλημα της υγείας του. Ο τρόπος που έγινε η δήλωση δεν άρεσε κυρίως στην ομάδα των λεγόμενων «ιερωνυμικών».

Η επιστολή του Μεσσηνίας Χρυσόστομου και οι καταγγελίες για εκβιασμούς και λασπολογία προκάλεσαν επίσης ιδιαίτερο προβληματισμό. Ανάσα σ' όλα αυτά ήταν η δημόσια υποστήριξη του μητροπολίτη Αργολίδας Ιακώβου στο πρόσωπο του Ευσταθίου.

Σ' αυτό το κλίμα ανακοινώθηκε και η υποψηφιότητα του μητροπολίτη Δημητριάδος Ιγνάτιου, 52 χρόνων. Με μια δήλωσή του στο πλαίσιο συνέντευξής του σε δημοσιογράφο της ΕΡΤ ήταν ξεκάθαρος: «Ναι, θα ήθελα κάποτε και εφόσον αυτή η στιγμή μπορεί να είναι τώρα, γιατί όχι;- να διακονήσει κανείς μια Εκκλησία, που είναι Εκκλησία του Χριστού, που είναι Εκκλησία σ' αυτόν τον ευλογημένο τόπο, με μεγάλη παράδοση, με ένα εκπληκτικό παρόν, όπως το παραδίδει ο αείμνηστος Χριστόδουλος, αλλά και με ένα μέλλον που επιφυλάσσει δυσκολίες, προκλήσεις, ένα μέλλον που πρέπει να σταθούμε ικανοί και άξιοι για να έχουμε μια μαρτυρία, μαρτυρία Ορθοδοξίας, μαρτυρία Χριστού σ' ένα σύγχρονο κόσμο που αλλάζει μέρα με την ημέρα».

Την ίδια στιγμή που έδινε τη συνέντευξη στη δημόσια τηλεόραση έκανε γνωστές και τις προτάσεις για «την επόμενη μέρα στην Εκκλησία της Ελλάδος». Εκεί τονίζε μεταξύ άλλων την τήρηση της συνοδικότητας, τη συνεργασία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την αξιοκρατία στον τρόπο επιλογής των επισκόπων, τη συμπόρευση του κράτους και της Εκκλησίας και την ενθάρρυνση της συμμετοχής του λαϊκού στοιχείου στη ζωή της Εκκλησίας.

---

Οι 4 διεκδικητές

Θηβών και Λεβαδείας Ιερώνυμος

Αν και είναι 70 χρόνων, διατηρεί μια ισχυρή συμπαγή ομάδα 20 μητροπολιτών που τον στηρίζουν. Υπήρξε ο βασικός αντίπαλος του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου. Το βράδυ της Πέμπτης συναντήθηκε με τους περισσότερους από τους μητροπολίτες που τον στηρίζουν, και όχι μόνο. Είναι άγνωστο πόσες ψήφους θα λάβει. Το σίγουρο είναι ότι ενισχύεται και από νεότερα μέλη της Ιεραρχίας που εξελέγησαν την τελευταία δεκαετία, επί Χριστόδουλου.

---

Μονεμβασίας και Σπάρτης Ευστάθιος

Συγκεντρώνει κοντά του μια ανομοιογενή ομάδα ιεραρχών, που περιλαμβάνει τους λεγόμενους «ιερωνυμικούς» αλλά και νεότερους, που δεν έχουν πολλά κοινά στοιχεία μαζί τους. Η δήλωση του μητροπολίτη Καλαβρύτων Αμβρόσιου τον έβλαψε ιδιαίτερα, αφού τον ενέπλεξε σ' ένα ιερό παζάρι όταν έγινε γνωστή η ασθένεια του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου. Ο 68χρονος μητροπολίτης φέρεται ιδιαίτερα δυσαρεστημένος από τη δήλωση του Καλαβρύτων, αλλά δεν βγήκε δημόσια να την αποδοκιμάσει.

---

Θεσσαλονίκης Ανθιμος

«Πριν από 10 χρόνια χάσατε ενώ ήσασταν μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως. Τώρα θα θέλατε να χάσετε ενώ είσαστε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης;», φέρεται να τον ρώτησε ένας από τους στενούς του συνεργάτες προχθές. Ο Ανθιμος μέχρι χθες το σκεφτόταν και ζύγιζε τα υπέρ και τα κατά μιας πιθανής υποψηφιότητας ή απόσυρσης. Ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, στην πιθανή περίπτωση της μη εκλογής του, πρέπει να αποφασίσει πού θα στρέψει τις δυνάμεις του στον δεύτερο γύρο των εκλογών.

---

Δημητριάδος Ιγνάτιος

Ο νεότερος εκ των υποψηφίων -είναι μόλις 52 χρόνων- δεν είναι σαφές ποιους μητροπολίτες συσπειρώνει. Η διάσταση απόψεων εντός της «Χρυσοπηγής», για λόγους που δεν έχουν γίνει επίσημα γνωστοί, από τη μια τον βοηθάει και από την άλλη τού προκαλεί προβλήματα. Ο ίδιος μέσω τηλεοπτικής συνέντευξης εκδήλωσε το ενδιαφέρον του να αναλάβει τα ηνία της Εκκλησίας, δίνοντας και κάποιες εγγυήσεις για τον τρόπο διοίκησης της Ιεραρχίας.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 02/02/2008

Χριστόδουλος, ο πολιτικός μέσα από τα άμφια

Του Γιώργου Δελαστίκ

Πολύκροτο υπήρξε το πέρασμα του εκλιπόντος Χριστόδουλου από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Χαρισματική προσωπικότητα, συνάρπασε ή δίχασε κατά περίπτωση την ελληνική κοινωνία. Από τους 19 αρχιεπισκόπους που διοίκησαν την Εκκλησία της Ελλάδος από το 1833 μέχρι σήμερα, ο Χριστόδουλος συγκαταλέγεται σίγουρα μεταξύ των δύο - τριών κορυφαίων θρησκευτικοπολιτικών ηγετών της. Υπήρξε όντως ένας αξιολογότατος «πολιτικός με άμφια».

Τα θρησκευτικά του πεπραγμένα ανήκουν στη δικαιοδοσία των πιστών και της Ιεραρχίας. Αυτοί θα κρίνουν το θρησκευτικό έργο του. Τα πολιτικά πεπραγμένα του όμως αφορούν ολόκληρο τον ελληνικό λαό, πιστούς και μη, φίλους και εχθρούς της εκκλησίας -γιατί είναι αλήθεια πως ο Χριστόδουλος διεκδίκησε και επέβαλε την εισβολή και παρουσία του σε πάμπολλες πτυχές της πολιτικής ζωής της χώρας.

«Η ΔΕΞΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ»
Ορισμένες από τις παρεμβάσεις του, από τις πιο προκλητικές, δεν έχουν πια σημασία καθώς απλώς αποκάλυπταν τις δεξιές πολιτικές πεποιθήσεις του. Ιστορικές έμειναν οι φράσεις του για τη «Δεξιά του Κυρίου», έξι μόλις ημέρες μετά τη νίκη της Ν.Δ. στις εκλογές του Μαρτίου του 2004 και «Οι καταστάσεις αλλάζουν, δόξα σοι ο Θεός», μετά την πρώτη συνάντησή του με τον Κώστα Καραμανλή ως πρωθυπουργό, στις 24 Μαρτίου του 2004.

Βγαλμένος από τα σπλάχνα μιας Εκκλησίας της Ελλάδος που συνδέθηκε στενότατα με τη δικτατορία, ο Χριστόδουλος υπήρξε και ο ίδιος προσωπικός ευνοούμενος του Αρχιεπισκόπου της χούντας Ιερώνυμου, ο οποίος τον προώθησε στη γραμματεία της Ιεράς Συνόδου.

Η ΑΝΑΡΡΗΣΗ ΤΟΥ
Επί δικτατορίας προωθήθηκε και ως μητροπολίτης στην ηλικία των 35 ετών, αν και η τυπική ενθρόνισή του έγινε λίγες μέρες μετά την κατάρρευση της χούντας, στις 4 Αυγούστου του 1974. Ο Χριστόδουλος δεν αναδείχθηκε όμως σε εξέχουσα θρησκευτικοπολιτική προσωπικότητα επειδή τάχθηκε εμμέσως υπέρ της Νέας Δημοκρατίας. Στον αρχιεπισκοπικό θρόνο άλλωστε τον βοήθησαν αποφασιστικά να αναρριχηθεί και εξωεκκλησιαστικοί κύκλοι που υποστήριζαν το... εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη! Η επακολουθήσασα διαμάχη για την αναγραφή ή όχι του θρησκεύματος στις ταυτότητες έκανε να ξεχαστεί το πώς ανέβηκε στην εκκλησιαστική εξουσία ο Χριστόδουλος και ποιοι του παρείχαν ολόπλευρη στήριξη και άφθονα μέσα δημοσιότητας για την υπερπροβολή του, αλλά τα γεγονότα δεν αλλάζουν φυσικά. Το κύριο πολιτικό προσόν του Χριστόδουλου ήταν η μοναδική για Ελληνα ιεράρχη ικανότητα κατανόησης της σύγχρονης ελληνικής και διεθνούς πολιτικής πραγματικότητας και η αποφασιστικότητά του να προσαρμόσει την Εκκλησία της Ελλάδος στο πλαίσιο της νέας εποχής.

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΕΡΑΦΕΙΜ
Ο προκάτοχός του, ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, αναρριχηθείς στον θρόνο με τη βοήθεια της ακόμη σκληρότερης πτέρυγας των δικτατόρων, εκείνης του Ιωαννίδη, εκπροσωπούσε μια... «μπρεζνιεφική περίοδο στασιμότητας»: «έκρυβε» επί ένα τέταρτο του αιώνα την Εκκλησία της Ελλάδος, τηρώντας χαμηλούς τόνους, ώστε να ξεχαστεί σταδιακά από τον ελληνικό λαό η επαίσχυντη στάση του συνόλου σχεδόν των η ηγετών και των στελεχών της κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Το 1998 όμως που γίνεται Αρχιεπίσκοπος ο Χριστόδουλος, η χούντα έχει προ πολλού ξεχαστεί. Επιπλέον -και αυτό είναι το σημαντικότερο- παρατηρείται σε παγκόσμια κλίμακα ρεύμα αναβίωσης των θρησκειών και μετατροπής των εκκλησιών σε ισχυρότατο παράγοντα της πολιτικής, σε διεθνές και εσωτερικό επίπεδο. Ακριβώς αυτό το ρεύμα εκφράζει ο Χριστόδουλος και τον ανέδειξε σε θρησκευτικό ηγέτη με πρωτοφανή πολιτική διεισδυτικότητα και λόγο, ο οποίος διαπερνά τις καθιερωμένες κομματικές διαιρέσεις.

Αν θέλουμε να είμαστε ψυχροί εκτιμητές, οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι ο «πολιτικός Χριστόδουλος» υπήρξε πολύ περισσότερο δημιούργημα του ρεύματος της εποχής και της ανεπάρκειας των Ελλήνων πολιτικών παρά των αναμφισβήτητων δικών του φιλοδοξιών συστηματικής παρέμβασης στα κοινά.

Κατέλαβε το (πολιτικό) κενό
Αποτιμώντας ψύχραιμα τις θέσεις του Χριστόδουλου, διαπιστώνει κανείς ότι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη είναι αυτή που αντανακλά την προσπάθειά του να διαφυλάξει και κυρίως να ενισχύσει τον ρόλο της Εκκλησίας της Ελλάδος στις νέες συνθήκες.

Η ιστορία με τις ταυτότητες π.χ. αποσκοπούσε στην κατοχύρωση της θρησκείας ως στοιχείου της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων, σε μια εποχή που η παγκοσμιοποίηση και οι υπερεθνικοί θεσμοί προκαλούν ανασφάλεια και αβεβαιότητα στους λαούς -γι αυτό είχε άλλωστε και τόσο μεγάλη απήχηση η θέση του.

Η άλλη κατηγορία θέσεων αποτελείται από θέσεις που αποσκοπούν στην κάλυψη κραυγαλέων πολιτικών κενών. Όταν π.χ. το 97% του ελληνικού λαού τασσόταν εναντίον της επίθεσης των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ κατά της Σερβίας, αλλά ούτε το ΠΑΣΟΚ ούτε η Ν.Δ. την καταδίκαζαν, άφηναν τεράστιο κενό, το οποίο έξυπνα και τολμηρά αξιοποιούσε ο Χριστόδουλος, ενισχύοντας τον ρόλο του.

ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΩΝ
Πολύ περισσότερο που ο Χριστόδουλος είχε το ασυναγώνιστο πλεονέκτημα να μπορεί να διατυπώνει θέσεις με τις οποίες να συμφωνούν μαζί του εκατομμύρια Ελληνες, χωρίς καθόλου να χρειάζεται να απαρνηθούν τις κομματικές προτιμήσεις τους για τη Ν.Δ. ή το ΠΑΣΟΚ.

Βοϊτίλα και Χομεϊνί
Οι διεργασίες έχουν αρχίσει σε διεθνές επίπεδο από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, καθώς αφενός ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός υφίσταται αλλεπάλληλες ήττες στο Βιετνάμ, στο Λάος, στην Καμπότζη, στην Αγκόλα κ.λπ. και αφετέρου ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» εισέρχεται στην τελική φάση της κρίσης που θα οδηγήσει στην κατάρρευσή του έπειτα από μια δεκαετία. Παράλληλα διαφαίνεται το αδιέξοδο των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων του Τρίτου Κόσμου. Ετσι αρχίζει η προσφυγή στη θρησκεία. Τον Οκτώβριο του 1978 ο Πολωνός Κάρολ Βοϊτίλα εκλέγεται Πάπας με το όνομα Ιωάννης Παύλος Β. Πρόκειται για εξαιρετική ανάδειξη. Τυφλός αντικομμουνιστής, όπως είναι αυτονόητο, αφοσιωμένος σύμμαχος του ακροδεξιού Αμερικανού προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν, ο Βοϊτίλα παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανατροπή του «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην Πολωνία και στην υπονόμευση του συστήματος στις υπόλοιπες καθολικές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Ανελέητος εχθρός της φιλολαϊκής «θεολογίας της απελευθέρωσης» στους κόλπους της Καθολικής Εκκλησίας, εξοντώνει όλους τους επισκόπους που την ενστερνίζονται, ενώ υπονομεύει αδίστακτα κάθε ριζοσπαστικό τριτοκοσμικό καθεστώς που έχει καθολικούς πιστούς. Τρεις μήνες αργότερα, ο Τρίτος Κόσμος απαντά με τον Χομεϊνί και τη συγκλονιστική ισλαμική επανάσταση στο Ιράν, η οποία θριαμβεύει την 1η Φεβρουαρίου του 1979 και ανατρέπει ριζικά τους συσχετισμούς δυνάμεων στη Μ. Ανατολή. Ο ηττημένος αραβικός εθνικισμός παραδίδει τη δάδα της αντίστασης στο πολιτικό Ισλάμ. Ο εμφανιζόμενος ως φθίνων εκείνη την εποχή αμερικανικός ιμπεριαλισμός, ο καταρρέων «υπαρκτός σοσιαλισμός» και ο ηττημένος εθνικισμός, σηματοδοτούν μια συνολική ήττα των κοσμικών μορφών οργάνωσης της κοινωνίας που είχαν προκύψει από την εποχή του Διαφωτισμού. Αφήνουν ένα τεράστιο πολιτικό κενό, το οποίο διεκδικούν να καλύψουν η θρησκεία και οι εκκλησίες.

από την Ημερησία

Αυτός πρέπει να είναι ο νέος αρχιεπίσκοπος

Συνέντευξη του Μάριου Μπέζγου
στην Ημερησία

Ο νέος αρχιεπίσκοπος θα πρέπει να έχει ως παράδειγμα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, υπογραμμίζει ο καθηγητής Συγκριτικής Φιλοσοφίας της Θρησκείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μάριος Μπέγζος στη συνέντευξή του στην «Η».

Ποια χαρίσματα πρέπει να έχει ένας σύγχρονος πνευματικός ηγέτης;

Ενας σύγχρονος πνευματικός ηγέτης θα πρέπει να συνδυάζει δύο πράγματα. Το ένα είναι η πιστότητα στην παράδοσή του και το άλλο είναι η ανοικτότητα στην κοινωνία με τα προβλήματα και τις προκλήσεις που τη συνοδεύουν.

Πιστότητα στην παράδοση σημαίνει να γνωρίζει τι εκπροσωπεί, να μπορεί αυτό να το διατυπώνει με πειστικότητα και να επιχειρηματολογεί υπέρ αυτού, ακούγοντας και άλλες γνώμες και πείθοντας για τη λογική των δικών του απόψεων. Ανοικτότητα στο περιβάλλον σημαίνει να αντιλαμβάνεται τις προκλήσεις της κοινωνίας μας, τα νέα μεγάλα προβλήματα -από το περιβάλλον μέχρι τη βιοηθική και από τη φτώχεια μέχρι την οικονομική μετανάστευση- και να απαντά σε αυτές τις προκλήσεις με έναν τρόπο θετικό και γόνιμο.

Δεδομένης της πορείας του μακαριστού αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου, ποια χαρακτηριστικά θα πρέπει να έχει ο διάδοχός του για να υπάρξει δημιουργική συνέχεια στην Ελλαδική Εκκλησία;

Καταρχήν θα λέγαμε ότι ο νέος αρχιεπίσκοπος δεν μπορεί να μοιάζει ούτε του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου με την εξωστρέφεια ούτε πάλι με τον προκάτοχό του, τον Σεραφείμ και την εσωστρέφεια που είχε. Χρειαζόμαστε μία τρίτη στάση, η οποία θα ξεκινά από το πνευματικό έργο της Εκκλησίας και στη συνέχεια θα προσφέρει στην κοινωνία μας πνευματικότητα, δηλαδή νόημα ζωής, θα προωθεί τον πολιτισμό και θα στηρίζει κάθε κοινωνικό έργο με την αντιμετώπιση προβλημάτων, νέων και μεγάλων, όπως αυτά που αναφέραμε.

Τι θα πρέπει να εγκαταλείψει και τι θα πρέπει να επιδιώξει ο νέος αρχιεπίσκοπος;

Θα πρέπει να εγκαταλείψει τις περιττές συγκρούσεις με την πολιτεία, όπως το ζήσαμε ατυχώς με την περίπτωση των ταυτοτήτων, καθώς και τις ανώφελες παρεμβάσεις σε θεσμούς, όπως το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο που καταρτίζει τα αναλυτικά προγράμματα και εκδίδει τα σχολικά βιβλία. Από την άλλη, θα πρέπει να επιδιώκει χρήση των μέσων επικοινωνίας για να προβάλλει το μήνυμα της Εκκλησίας.

Σαν συγκεκριμένο παράδειγμα, ο νέος αρχιεπίσκοπος μπορεί να έχει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο οποίος, παρότι πολιτικό πρόσωπο, ωστόσο δεν παρεμβαίνει στην τρέχουσα πολιτική, αλλά αναλαμβάνει τις κοινωνικές του ευθύνες με παρεμβάσεις σε μείζονα θέματα που αφορούν την κοινωνία μας.

Πώς πρέπει να οικοδομηθούν οι σχέσεις Εκκλησίας - κράτους;

Θα πρέπει να υπάρξει σεβασμός των ορίων του κράτους, θα πρέπει να αποφεύγεται κάθε ανάμειξη στα θεσπισμένα όργανα και η Εκκλησία να προστατεύει τα δίκαιά της μέσα από την ισχύουσα έννομη τάξη, χωρίς να καταφεύγει σε συλλαλητήρια, λαοσυνάξεις, υπογραφές, δημοψηφίσματα και λοιπά...

Στήριξη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο

Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της Εκκλησίας της Ελλάδος απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο;

Θα πρέπει να στηρίξει το Οικουμενικό Πατριαρχείο με δύο τρόπους: ο ένας είναι με τον σεβασμό της Πράξεως του 28 στις λεγόμενες νέες χώρες ώστε το Πατριαρχείο να μη νιώθει εγκαταλειμμένο από την Ελλαδική Εκκλησία και ο άλλος τρόπος είναι να στηρίξει το Οικουμενικό Πατριαρχείο στους διαλόγους τους οποίους πραγματοποιεί.

Το διεκκλησιαστικό διάλογο, τον διαθρησκειακό, τον διαπολιτισμικό έτσι ώστε η θυγατέρα Εκκλησία, όπως είναι η Εκκλησία της Ελλάδος, πράγματι να προσφέρει στη μητέρα Εκκλησία, όπως χαρακτηρίζουμε την Κωνσταντινούπολη, την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή που χρειάζεται για να φέρει σε πέρας την αποστολή της και την οποία υποδομή βέβαια δεν έχει ούτε στη γείτονα χώρα ούτε στην υπόλοιπη οικουμένη την οποία διαποιμένει το Πατριαρχείο.

Ποιον «ψηφίζουν» για νέο Αρχιεπίσκοπο

Του Δημήτρη Τσιούφου

από την Ημερησία

Ουδετερότητα και καμία ανάμειξη στη διαδικασία εκλογής του νέου αρχιεπισκόπου συστήνει προς πάσα κατεύθυνση το Μαξίμου, αν και το ίδιο φωτογραφίζει τα χαρακτηριστικά του και γνωρίζει πως πολλοί υπουργοί και στελέχη της Ν.Δ. κινούνται δραστήρια και στο «πλευρό» κάποιων υποψηφίων.

Υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί κύκλοι αν και υπερτονίζουν πως «απόφαση του πρωθυπουργού είναι να κρατήσει αυστηρά ουδέτερη στάση και αυτό ζητά από τους υπουργούς και τα στελέχη του κόμματος», δεν κρύβουν τα χαρακτηριστικά που η κυβέρνηση θα επιθυμούσε να έχει ο νέος αρχιεπίσκοπος. Θα θέλαμε, τονίζουν, «έναν μετριοπαθή ιεράρχη, που να περιορίζει τη δράση του στα εκκλησιαστικά και φιλανθρωπικά καθήκοντα και να μη δημιουργεί τριβές με το Φανάρι».

Αποκωδικοποιώντας αυτά τα χαρακτηριστικά είναι προφανές πως η κυβέρνηση «δεν θα ήταν ευτυχής» στο ενδεχόμενο εκλογής του Θεσσαλονίκης Ανθιμου, αφού είναι γνωστές οι παρεμβάσεις του στα εθνικά θέματα, ενώ έχει ενοχλήσει σφόδρα και η στάση του στην υπόθεση του βιβλίου της ιστορίας που αποσύρθηκε. Παρεμβατική πολιτική στάση, ανάλογη με αυτή του εκλιπόντος αρχιεπισκόπου, εκτιμάται πως θα έχει και ο Δημητριάδος Ιγνάτιος καθώς θεωρείται γνήσιο τέκνο της «Χρυσοπηγής» και του Χριστόδουλου, ενώ κυβερνητικοί κύκλοι συγκαταλέγουν στα μείον του και τις όχι ιδιαιτέρως καλές σχέσεις του με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Το Μαξίμου
Με αυτά τα δεδομένα το Μαξίμου δείχνει να «κλείνει» προς την μεριά του μητροπολίτη Σπάρτης Ευστάθιου τον οποίο χαρακτηρίζουν «συντηρητικό, αλλά μετριοπαθή και μειλίχιο ιεράρχη που δεν έχει δείξει διάθεση υπέρβασης του ρόλου του και προθέσεις ενασχόλησης με τα της πολιτικής». Την κυβέρνηση δεν θα ενοχλούσε καθόλου και το ενδεχόμενο εκλογής του Θηβών Ιερώνυμου καθώς έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με τον Σπάρτης και ταυτόχρονα διατηρεί άριστες σχέσεις με το Φανάρι. Δεν είναι τυχαίο πως για τις φημολογούμενες σχέσεις του Ιερώνυμου με το ΠΑΣΟΚ πολλοί κυβερνητικοί παράγοντες κάνουν λόγο «για μύθο που τεχνηέντως καλλιεργήθηκε». Κάτω από αυτά τα δεδομένα και παρά τις συστάσεις ουδετερότητας, πολλοί κορυφαίοι υπουργοί κινούνται δραστήρια- εμφανώς ή στο παρασκήνιο- προκειμένου να επηρεάσουν (στον βαθμό που μπορούν) τις διαδικασίες εκλογής του νέου αρχιεπισκόπου.

Ο Πρ. Παυλόπουλος, δεν κρύβει τις μακρόχρονες σχέσεις που διατηρεί με τον Σπάρτης Ευστάθιο καθώς κατάγονται και οι δύο από τη Μεσσηνία. Πληροφορίες μάλιστα λένε πως η γνωριμία και η σχέση τους ξεκινά από τα εφηβικά χρόνια του υπουργού Εσωτερικών, όταν ο διάκονος, τότε, Ευστάθιος δίδασκε ως κατηχητής τον νεαρό Προκόπη σε ενορία της Καλαμάτας.

Αμέριστη υποστήριξη στον ίδιο Ιεράρχη παρέχει και ο Θ. Ρουσόπουλος, αλλά από... σπόντα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διατηρεί προσωπική φιλική σχέση με τον μητροπολίτη Μεσογαίας Νικόλαο, που θεωρείται το νέο «κεφάλαιο» της εκκλησίας και επενδύει για τις «αυριανές» φιλοδοξίες του στην εκλογή του Ευστάθιου, γι αυτό και πολλοί τον χαρακτηρίζουν «υπαρχηγό του Σπάρτης». Ο Δημ. Αβραμόπουλος δηλώνει πως δεν επιθυμεί να αναμειχθεί στη διαδικασία της εκλογής για να μην ακυρωθούν, όπως λέει, οι διακριτοί ρόλοι, αλλά δεν κρύβει πως διατηρεί προσωπικές φιλικές σχέσεις τόσο με τον Ευστάθιο όσο και με τον Ιγνάτιο, ο οποίος κατάγεται από την Αρκαδία όπως και ο υπουργός Υγείας.

Προτιμήσεις
Την εκλογή του μητροπολίτη Σπάρτης - είτε λόγω καταγωγής (Μεσσηνία) είτε λόγω εντοπιότητας (Λακωνία)- στηρίζουν ακόμη οι Αντ. Σαμαράς, Β. Μιχαλολιάκος και Π. Σκανδαλάκης.

Τον Δημητριάδος Ιγνάτιο υποστηρίζει ανοικτά ο υφυπουργός Εσωτερικών και βουλευτής Μαγνησίας Αθ. Νάκος, ο οποίος μάλιστα λέγεται πως τον περασμένο Δεκέμβριο συνταξίδεψε με τον μητροπολίτη με ελικόπτερο από τον Βόλο έως τον Πειραιά, προκειμένου να παρευρεθεί ο τελευταίος στην εορτή του μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ. Τον Ιγνάτιο στηρίζει (λόγω Χρυσοπηγής) ο πρώην Πειραιώς Καλλίνικος και ως εκ τούτου την υποψηφιότητά του υποστηρίζουν ο αντιπρόεδρος της Βουλής Αν. Νεράντζης, ο γραμματέας της Κ.Ο. της Ν.Δ. Γ. Τραγάκης, ο πρώην υφυπουργός Παιδείας Γ. Καλός, καθώς και ο υφυπουργός Παιδείας Ανδρ. Λυκουρέντζος που εκλέγεται στην Αρκαδία, απ όπου και κατάγεται ο Ιγνάτιος.

Τον Μητροπολίτη Θηβών Ιερώνυμο στηρίζει αναφανδόν ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Ευάγγ. Μπασιάκος που εκλέγεται στη Βοιωτία. Τέλος την υποψηφιότητα του Θεσσαλονίκης Ανθιμου υποστηρίζουν οι υφυπουργοί Αθλητισμού Γ. Ιωαννίδης και Αγροτικής Ανάπτυξης Κ. Κιλτίδης και φυσικά ο νομάρχης Π. Ψωμιάδης.

Ουδέτερη προς... Σπάρτη

Η Ντ. Μπακογιάννη, για ευνόητους λόγους, προσωπικά επιδιώκει να εμφανιστεί ως ουδέτερη και πως δεν ανακατεύεται στα της Εκκλησίας, αφού τον ρόλο αυτό έχει αναλάβει, όπως λέγεται, ο Κων. Μητσοτάκης. Ο επίτιμος έχει αναπτύξει τους τελευταίους μήνες έναν ισχυρό δίαυλο επικοινωνίας με τον Σπάρτης με ενδιάμεσο κρίκο τον Κ. Πυλαρινό, που είναι σήμερα γενικός διευθυντής της κεντρικής υπηρεσίας οικονομικών της εκκλησίας, ενώ πρόεδρος στην ίδια υπηρεσία είναι ο Ευστάθιος. Μέσα από τη συνεργασία αυτή έχει αναπτυχθεί μια ισχυρή φιλία και ο κ. Πυλαρινός, που διετέλεσε γενικός διευθυντής της Ν.Δ. επί προεδρίας Κ. Μητσοτάκη, έχει φροντίσει- όπως λέγεται- να στήσει ισχυρές γέφυρες επικοινωνίας μεταξύ της οικογένειας και του Σπάρτης.

Τι εννοεί ο Αγιος Μεσσηνίας;

" Δεν μπορεί η Ιεραρχία να οδηγηθεί με αστυφυλακίστικες και χωροφυλακίστικες μεθόδους στην εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου», δήλωσε ο μητροπολίτης Μεσσηνίας κ.Χρυσόστομος; Τι εννοεί άραγε ο ορμητικός μητροπολίτης ο οποίος ήταν η τελευταία εκλογή του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου.
Μήπως κάτι ξέρει και υπονοεί ότι θα επιχειρηθεί η αναβολή των εκλογών της 7ης Φεβρουαρίου; Μήπως θα δικαιωθούν ορισμένοι που προβλέπουν επεισοδιακή συνεδρίαση της Ιεραρχίας την ερχόμενη Πέμπτη στον Καθεδρικό Ναό Αθηνών;

Ο Μεσσηνίας είναι ενοχλημένος με τοπικούς παράγοντες οι οποίοι υποστηρίζουν τον Ευστάθιο....

«Είμαι πάρα πολύ ενοχλημένος εδώ και πολύν καιρό, και με τοπικούς παράγοντες οι οποίοι φαίνονται ότι υποστηρίζουν την υποψηφιότητα του Αγίου Σπάρτης"

Σε ολομέτωπη επίθεση κατά «υποστηρικτών» του Μητροπολίτη Σπάρτης Ευσταθίου προχώρησε χθες ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, με δελτίο Τύπου που απέστειλε προς τα μέσα ενημέρωσης, το οποίο έλαβε πανελλήνια δημοσιότητα. Το δελτίο Τύπου περιείχε «Ανοιχτή επιστολή προς τον Σεβ. Μητροπολίτην Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιον».

Ευστάθιος: Οι καρδιές

όλων στην Παναγία

Το «Θ» επικοινώνησε με το Μεσσήνιο την καταγωγή Μητροπολίτη Σπάρτης Ευστάθιο, λίγο μετά τις 2 μ.μ. χθες, ο οποίος είχε πληροφορηθεί το περιεχόμενο της επιστολής από τα αθηναϊκά μέσα ενημέρωσης. Ζητήσαμε από τον κ. Ευστάθιο μιαν απάντηση στην ανοιχτή επιστολή του κ. Χρυσοστόμου και ο Μητροπολίτης Σπάρτης μας είπε πως είναι ημέρα που πανηγυρίζει όλη η Μεσσηνία, όλων οι καρδιές είναι στραμμένες προς την Παναγία και επ’ ουδενί θα ήθελε να αλλάξει αυτή την ατμόσφαιρα. Ο κ. Ευστάθιος τόνισε όμως ότι επιφυλάσσεται να απαντήσει στη συνέχεια.

«Θα σηκώσω κι αυτό τον Σταυρό»

Στην ιστοσελίδα του Πρακτορείου Εκκλησιαστικών Ειδήσεων RNN δημοσιεύθηκε χθες η παρακάτω είδηση, με ώρα αναρτήσεως 16:58 και τίτλο «Ο Σπάρτης απαντά στον Μεσσηνίας», στην οποία αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής:

«Θα σηκώσω κι αυτό τον Σταυρό. Τίποτα απ' όλα αυτά είναι αλήθεια». Με αυτή τη φράση σχολίασε στο Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων RNN o Μητροπολίτης Σπάρτης κ. Ευστάθιος τα όσα καταμαρτυρεί εις βάρος των υποστηρικτών του ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας.

Ο κ. Ευστάθιος που μέχρι και αυτήν την ώρα δεν έχει λάβει την ανοιχτή επιστολή του κ. Χρυσοστόμου εμφανίστηκε στο RNN ιδιαίτερα πικραμένος από αυτήν την ενέργεια του Μητροπολίτη Μεσσηνίας λέγοντας με νόημα πως «…τίποτα απ’ όλα αυτά συνάδει με το εκκλησιαστικό μου ύφος, ήθος και φρόνημα» συμπληρώνοντας πως «σέβομαι όλους τους Σεβασμιωτάτους Μητροπολίτες της Εκκλησίας μας, όπως και τον Άγιο Μεσσηνίας».

Νέα δήλωση

Χρυστοστόμου

Μετά το πέρας του Εσπερινού της Υπαπαντής χθες βράδυ, ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με την ανακοίνωση που είχε εκδώσει νωρίτερα, ανέφερε τα εξής:

«Όποιος διαβάζει το δελτίο Τύπου και είναι μέσα στο χώρο της Εκκλησίας, καταλαβαίνει τι γίνεται. Η μόνη δήλωση την οποίαν θα κάνω –και θα παρακαλέσω, δεν θα ενοχλήσετε τους υπόλοιπους αρχιερείς που είναι προσκεκλημένοι εδώ- είναι ότι δεν μπορεί η Ιεραρχία να οδηγηθεί με αστυφυλακίστικες και χωροφυλακίστικες μεθόδους στην εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου».

Σε ερώτηση αν μιλά για κληρικούς ή για λαϊκούς, ο κ. Χρυσόστομος απάντησε: «Αυτό το γνωρίζει ο καθένας ο οποίος παρεμβαίνει και κάνει ό,τι κάνει και λέει ό,τι λέει» και συμπλήρωσε: «Είμαι πάρα πολύ ενοχλημένος εδώ και πολύν καιρό, και με τοπικούς παράγοντες οι οποίοι φαίνονται (ή «φέρονται» -δεν ακούστηκε ευκρινώς) ότι υποστηρίζουν την υποψηφιότητα του Αγίου Σπάρτης και γυρίζουν δεξιά και αριστερά μέσα στις εφημερίδες και γράφουν ασύστολα ψεύδη». Ερωτηθείς αν εννοεί πολιτικούς, ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας απάντησε «Όχι».

από το Θάρρος Μεσσηνίας

Φόβος για αντιδράσεις

ΥΠΑΠΑΝΤΗ Τεταμένο αναμένεται να είναι το κλίμα, που θα επικρατήσει σήμερα κατά τον εορτασμό της Υπαπαντής στην Καλαμάτα, ιδίως μετά την επιστολή του Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομου προς τον Μητροπολίτη Σπάρτης και Μονεμβασίας κ. Ευστάθιο και όσα καταγγέλθηκαν μέσω αυτής. Κύκλοι της Μητρόπολης Μεσσηνίας σημείωναν ότι, δεν είναι απίθανο άτομα, που στηρίζουν τον Μεσσήνιο Μητροπολίτη Σπάρτης και Μονεμβασίας στην κούρσα της διαδοχής, να προσπαθήσουν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους κατά τη διάρκεια της λιτανείας της ιερής Εικόνας. Οι ίδιοι κύκλοι σημείωναν ότι, η οποιαδήποτε τέτοια πράξη δεν θα κάμψει το φρόνιμα του Μητροπολίτη, ο οποίος θα επιμείνει μέχρι τέλους σε όσα κατήγγειλε. Χθες, άλλωστε, άνθρωποι, που γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα στον εκκλησιαστικό χώρο της Μεσσηνίας, σημείωναν ότι, δεν είναι απίθανο κάποιοι να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν κλίμα κατά του Μητροπολίτη Μεσσηνίας χρησιμοποιώντας κι άλλες μεθόδους, όπως δήθεν «καταγγελίες» εναντίον του. Όλα αυτά βεβαίως είναι γνωστά στη Μητρόπολη Μεσσηνίας, η οποία έχει φροντίσει να λάβει τα μέτρα της, προκειμένου να προστατευθεί ο κ. Χρυσόστομος από τις ορέξεις ανθρώπων, που θέλουν να επιβάλουν με κάθε τρόπο τις απόψεις τους. Πόλεμος Ανεξάρτητα πάντως με όσα διαρρέουν από κύκλους της Μητρόπολης, είναι γεγονός ότι, χθες κύκλοι, που βρίσκονται κοντά στην Εκκλησία στη Μεσσηνία κι εκτιμούν βαθύτατα τον κ. Ευστάθιο, εξέταζαν το ενδεχόμενο να προχωρήσουν σ’ ενός είδους διαμαρτυρίας προς τον Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο. Βεβαίως, μέσα σε όλα αυτά υπήρξαν και πιο ψύχραιμες φωνές, οι οποίες σημείωναν ότι, δεν πρέπει για κανένα λόγο και από κανένα να χρησιμοποιηθεί μια τόσο ιερή στιγμή και να ενταχθεί στο ζήτημα, που αφορά στη διένεξη των δύο Ιεραρχών. από την Επικαιρότητα Μεσσηνίας

"Τον απειλούν εδώ και δέκα μέρες"

"Εδώ και 10 ημέρες γίνεται αποδέκτης προσβλητικών και απειλητικών τηλεφωνημάτων στο προσωπικό του τηλέφωνο'' γράφει η Επικαιρότητα της Μεσσηνίας δίνοντας μια άλλη εκδοχή στο θέμα του εκβιασμού.

Οι πληροφορίες, που υπάρχουν σχετικά με το θέμα, κάνουν λόγο για το γεγονός ότι, ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος εδώ και 10 ημέρες γίνεται αποδέκτης προσβλητικών και απειλητικών τηλεφωνημάτων στο προσωπικό του τηλέφωνο.
Εκκλησιαστικοί κύκλοι αναφέρουν ότι, ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας στην περίπτωση που συνεχιστεί αυτή η κατάσταση προτίθεται να ζητήσει την προστασία της Ιεράς Συνόδου, καλώντας την παράλληλα να πάρει θέση επί των καταγγελλομένων. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις - όπως ξεκαθαρίζει και στην επιστολή - θα προσφύγει σε ένδικα μέσα, διαφυλάσσοντας έτσι την προσωπικότητα και την υστεροφημία του.

«Κόντρα»

Η άτυπη «κόντρα» των δυο ανδρών είχε ξεκινήσει πριν από λίγες ημέρες με δημοσιεύματα του τοπικού Τύπου σχετικά με τον εορτασμό της Πολιούχου Υπαπαντής του Χριστού.

Συγκεκριμένα, είχε τεθεί θέμα σχετικά με τη μη πρόσκληση των Μητροπολιτών Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου και Τριφυλίας και Ολυμπίας κ. Χρυσοστόμου στις θρησκευτικές εκδηλώσεις για την εορτή της Πολιούχου Υπαπαντής.

Σε δηλώσεις του στην «ΕΠΙ» ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας είχε διευκρινίσει με κατηγορηματικό τρόπο ότι, οι σχέσεις του με τους δυο Μητροπολίτες είναι απολύτως αγαθές και καλές, απαντώντας έτσι σε δημοσιεύματα, που έκαναν λόγο περί του αντιθέτου. Με αυτόν τον τρόπο άφηνε να εννοηθεί ο σεβασμός του ως προς το πρόσωπο του Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου.

Εξήγησε δε ότι, ο Σπάρτης και Μονεμβασίας Ευστάθιος παραβρισκόταν ανελλιπώς από το 1981 έως και πέρυσι στον εορτασμό της Υπαπαντής. Φέτος ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας έκρινε ότι, θα πρέπει να προσκληθούν και άλλοι Μητροπολίτες από άλλες περιοχές.

Μάλιστα πρόσθεσε ότι, οι δυο άνδρες έχουν προσκληθεί να παραβρεθούν στις 2 Μαρτίου στο ετήσιο μνημόσυνο του μακαριστού Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομου Θέμελη.

Από την άλλη πλευρά ο Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιος σε δηλώσεις του στην «ΕΠΙ», που δημοσιεύτηκαν την περασμένη Δευτέρα 28 Ιανουαρίου, ανέφερε με νόημα τα εξής: «Είναι αυτονόητα μερικά πράγματα. Ένας Μεσσήνιος είναι δυνατόν να μην έχει τη σκέψη του στην Καλαμάτα την ημέρα της Υπαπαντής; Πολύ περισσότερο όταν είναι κληρικός και ιδιαίτερα όταν είναι Επίσκοπος. Όμως πρέπει να γνωρίζουμε ότι, το να καλέσει κάποιος Μητροπολίτης άλλους στην εορτή της Πολιούχου ή του Πολιούχου είναι θέμα αποκλειστικά δικό του».

Ο Εισαγγελέας καλεί τον Μεσσηνίας για τον εκβιασμό

Το πρωτοσέλιδο που ενόχλησε
τον κ.Χρυσόστομο-Ο Καλαβρύτων τον καλεί να κατονομάσει πρόσωπα και πράξεις

"..Εξ αφορμής των σημερινών δημοσιευμάτων στην τοπική εφημερίδα ΣΗΜΑΙΑ, αλλά και επωνύμων και ανωνύμων εκβιασμών και λασπολογίας τα οποία δέχομαι από μέρους υποστηρικτών της υποψηφιότητος του Σεβ. Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου....," ενημέρωνε χθες το ανυποψίαστο πανελλαδικό ακροατήριο ο μητροπολίτης Μεσσηνίας κ.Χρυσόστομος.
Και ιδού το δημοσίευμα της εφημερίδας "Σημαία"(από το Romfea.gr) .Tι έγραψε η Σημαία και ενοχλήθηκε ο κ.Χρυσόστομος;
"Η Μεσσηνία στο πλευρό του Ευσταθίου". Είναι αυτό εκβιασμός; Κρύβει κάτι άλλο ο μητροπολίτης Μεσσηνίας κ.Χρυσόστομος ώστε να είναι εκβιάσιμος; Γι αυτό ο μητροπολίτης Καλαβρύτων κ.Αμβρόσιος, κάλεσε δημοσίως τον μητροπολίτη Μεσσηνίας να παρουσιάσει τα στοιχεία:

«Να κατονομάσει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης και αδελφός μας κ. Χρυσόστομος πρόσωπα και πράξεις και να πάρουμε μια θέση.

Άλλως η καταγγελία του αν δεν αποδειχθεί περιπίπτει στην κατάσταση μιας συκοφαντίας».

Τον μητροπολίτη Μεσσηνίας πρόλαβε πάντως ο εισαγγελέας Καλαμάτας οποίος τη Δευτέρα καλεί τον κ.Χρυσόστομο να προσκομίσει στοιχεια αλλά και να δώσει εξηγήσεις για τα όσα υποστήριξε στην καταγγελία του.

Και επειδή δεν επαρκεί το πρωτοσέλιδο της Σημαίας θα πρέπει να παρουσιάσει στοιχεία για να αποδείξει ότι του ασκείται επωνύμως εκβιασμός, όπως ανέφερε την Παρασκευή.

Ο κ.Χρυσόστομος, όπως επιμένουν συνεργάτες του, έχει αδιάσειστα στοιχεία που θα τα παρουσιάσει τη Δευτέρα καθώς όπως υποστηρίζουν, η υπόθεση έχει βάθος.

Με το να συνεχίζονται όμως οι ανώνυμες αναφορές και οι διαρροές ότι η "Εκκλησία δεν έχει ανάγκη απο χωροφυλακίστικες αντιλήψεις" μπορεί να θέλει να δείξει ότι στοχεύει στον κ.Αμβρόσιο, αλλά ο ίδιος θα παραμείνει έκθετος καθόσον φέρει πλέον το βάρος της αποδείξεως.

Ας ελπίσουμε ότι η κατάσταση θα ξεκαθαρίσει αμέσως γιατί η Εκκλησία ταλαιπωρήθηκε από την σπίλωση του προσώπου του μητροπολίτη Θηβών κ.Ιερώνυμου το 1998.

'Ιερός' πόλεμος και οργή λαού στη Μεσσηνία
για την ανακοίνωση!

Της Γεωργίας Ασημακοπούλου

http://greekmme.blogspot.com

-Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται ο μητροπολίτης Σπάρτης Ευστάθιος, ένας εκ των διεκδικητών του αρχιεπισκοπικού θρόνου, και ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος. Σύμφωνα με το MEGA, ο κ. Χρυσόστομος, με γραπτή επιστολή του, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι σκοπεύει να προσφύγει στη Δικαιοσύνη εναντίον υποστηρικτών του μητροπολίτη Σπάρτης, τον οποίον άλλωστε -όπως τονίζει- δεν θα στηρίξει στη διαδικασία της 7ης Φεβρουαρίου.

Ο κ. Χρυσόστομος καταγγέλλει: «Εξ αφορμής επωνύμων και ανωνύμων εκβιασμών και λασπολογίας τα οποία δέχομαι από μέρους υποστηρικτών της υποψηφιότητας του σεβασμιότατου μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου, εκφράζω τη βαθιά μου λύπη και απαντώ προς όλους αυτούς ότι δεν θα υποστηρίξω πλέον την υποψηφιότητά του». Αν και δεν υπάρχει επίσημη λίστα υποψηφίων, πέντε μητροπολίτες φέρονται να διεκδικούν τον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Πρόκειται για τους Θηβών Ιερώνυμο, Σπάρτης Ευστάθιο, Θεσσαλονίκης Ανθιμο, Δημητριάδος Ιγνάτιο και Σύρου Δωρόθεο. Οι διαβουλεύσεις, άλλωστε, μεταξύ των μητροπολιτών -εν όψει της εκλογής νέου αρχιεπισκόπου στις 7 Φεβρουαρίου- έχουν ήδη ξεκινήσει.

Υπόψην η επιστολή του Μεσσηνίας αναφέρεται σε σημερινό άρθρο της ιστορικής εφημερίδας 'ΣΗΜΑΙΑ' Καλαμάτας ΄η οποία εκφράζει το Μεσσηνιακό λαό για τον Σπάρτης και στο δημοσίευμα αυτό απάντησε ο Μεσσηνίας και το παραλέιπει το MEGA. Ωστόσο το αναφέρει ο Μεσσηνιακός τύπος αύριο και τα τοπικά τηλεοπτικά κανάλια.
Το σχόλιο του Χρήστου Παπαγεωργίου στη 2η σελίδα αφορούσε το λαικό αίσθημα στο ποίμνιο για την στήριξη του γείτονος όπως ανέκαθεν συνηθιζόταν και εξέφρασε την ευχή να συνταχθεί η Μητρόπολη στην υποψηφιότητα.
Εκλεκτός ορισμένων Μ.Μ.Ε. τις τελευταίες ημέρες και ρωτάμε μήπως ο άγιος Μεσσηνίας υπερέβη τα εσκεμμένα ή έχει κάτι άλλο στο μυαλό του όπως μια άλλη Μητρόπολη;

Για την ιστορία ο Σπάρτης είναι Μεσσήνιος στην καταγωγή, έχει θητεύσει στο Νομό, ο λαός τον υπεραγαπά και ο Μεσσηνίας
1ον δεν αναφέρει ποιοί λασπολογούν αφού δεν μιλάει ανοικτά,
2ον πως αποσύρει μια υποστήριξη στον Σπάρτης που ποτέ δεν ανέφερε επίσημα,
3ον γιατί δεν δηλώνει ποιον στηρίζει και γιατί και 4
ον γιατί δεν τον κάλεσε αύριο στην Υπαπαντή.
Έχει γίνει σούσουρο σε όλο το Νομό και ετοιμάζονται αύριο όπως μαθαίνω εκπλήξεις και επικρατεί αναβρασμός!

Ο Χριστόδουλος που γνώρισα...

Από τον Πάνο Σόμπολο

Πολλά γράφτηκαν και ειπώθηκαν τις τελευταίες μέρες για τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, που άφησε την τελευταία του πνοή στις 5.15 το πρωί στην αρχιεπισκοπική κατοικία στη Φιλοθέη και κηδεύτηκε χθες στο Α Νεκροταφείο Αθηνών.

Τον Μακαριστό Χριστόδουλο, όπως και πολύς άλλος κόσμος, τον είχα γνωρίσει προσωπικά και είχα μιλήσει μαζί του για διάφορα θέματα που αφορούν τον δημοσιογραφικό κλάδο και την Εκκλησία. Ομολογουμένως, ήταν ένας χαρισματικός ιεράρχης, ευφυέστατος, με πλούσια ψυχικά και πνευματικά προσόντα. Ηταν ένας άριστος ιερωμένος, αλλά και ένας άνθρωπος που σε κέρδιζε από την πρώτη στιγμή.

Θυμάμαι μία από τις φορές που τον συνάντησα μαζί με τον συνάδελφο Γιώργο Βλαβιανό στο γραφείο του στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, κοντά στη Μητρόπολη. Πήγαμε εκ μέρους του ΔΣ της ΕΣΗΕΑ για να διερευνήσουμε την πιθανότητα η Εκκλησία να μας παραχωρήσει κάποιο κτίριο για να στεγάσουμε τη βιβλιοθήκη των δημοσιογράφων. Ο Χριστόδουλος δεν είχε χτυπηθεί ακόμα από την επάρατο νόσο και ήταν ιδιαίτερα ευδιάθετος. Θυμάμαι να μας αναπτύσσει το θέμα της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και να μας δίνει ιδέες αλλά και προτροπές που μας κατέπληξαν. Ηταν πολυμαθέστατος και είχε άποψη, πέραν των εκκλησιαστικών ζητημάτων, και για τα κοινωνικά ζητήματα και για τη δημοσιογραφία. Μιλήσαμε, μάλιστα, και για ένα «καυτό» θέμα της ιεραρχίας, που είναι η ηλικία συνταξιοδότησης των μητροπολιτών και υποστηρίξαμε ότι θα έπρεπε να υπάρχει ένα όριο, 70, 75 ετών. Διαπιστώσαμε ότι όχι μόνο συμφωνούσε, αλλά είχε και πολλά επιχειρήματα. Ελεγε, τότε, χαρακτηριστικά: «Εχουμε σήμερα μητροπολίτες 80, 85 και 90 ετών. Είναι αδύνατο βιολογικά να ανταποκριθούν στα καθήκοντα και στις υποχρεώσεις τους. Ομως, δεν θέλει κανένας να παραιτηθεί. Και το χειρότερο είναι ότι δεν μπορεί κανείς να τους το επιβάλει». Και με απογοήτευση επεσήμανε: «Μπορώ να κάνω νόμο για να φεύγουν σε μια λογική ηλικία; Θα πέσουν να με φάνε! Δεν στέκομαι αν κάνω κάτι τέτοιο».

Σε μιαν άλλη συνάντησή μας στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ, όπου είχε έρθει για μια εκδήλωση, μου μίλησε για τη νεολαία. Μου έλεγε, τότε, ότι από την πρώτη στιγμή της αρχιεροσύνης του έριξε μεγάλο μέρος της προσπάθειάς του στους νέους ανθρώπους, επιδιώκοντας να τους φέρει στην Εκκλησία. Παρατήρησα τότε: «Το καταφέρατε, Μακαριώτατε. Φέρατε τα παιδιά στην Εκκλησία. Μας εντυπωσίασε που λέτε στα κηρύγματά σας και στους αγιασμούς στα σχολεία: Σας πάω με τα σκουλαρίκια, τα μούσια και τα μακριά μαλλιά. Και, πράγματι, ο ιεράρχης που χθες αποχαιρετήσαμε είχε κερδίσει τα παιδιά της Αθήνας και όλης της Ελλάδας.

Ηταν αδιαμφισβήτητα χαρακτήρας επικοινωνιακός, ενώ είχε εξαιρετική ευφράδεια λόγου. Ηταν, δηλαδή, το ακριβώς αντίθετο του Μακαριστού Σεραφείμ, ο οποίος είχε χαρακτηριστεί «αντάρτης», αλλά περιοριζόταν μόνο στα εκκλησιαστικά του καθήκοντα. Ο Χριστόδουλος έκανε «ανοίγματα» στην κοινωνία και ειδικότερα σε όλες τις κοινωνικές τάξεις και με τον τρόπο και τη συμπεριφορά του κέρδιζε τους πάντες. Ας ελπίσουμε ότι και ο νέος Προκαθήμενος της Εκκλησίας μας θα είναι αντάξιός του, αν όχι και καλύτερος, για το καλό της Εκκλησίας και της χώρας μας.

από το ΕΘΝΟΣ

Οι μεγάλοι ιεράρχες και οι παρασκηνιακές διαμάχες

Η ιστορία της Ελλαδικής Εκκλησίας είναι στενά δεμένη με την περιπετειώδη πορεία του Νεοελληνικού Κράτους.

Συνολικά 19 ιεράρχες έχουν καταλάβει τον θρόνο της

Η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος έχει 175 χρόνια ζωής. Τον θρόνο του προκαθημένου της, είτε με τον τίτλο του Επισκόπου είτε αργότερα του Αρχιεπισκόπου, έχουν καταλάβει συνολικά 19 αρχιερείς.

Μεταξύ των αρχιερέων αυτών συγκαταλέγονται κορυφαίες μορφές της Ορθοδοξίας, όπως:

• Ο Μελέτιος Μεταξάκης (1918 - 1920), που αργότερα αναδείχθηκε Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και στη συνέχεια Πατριάρχης στην ακμάζουσα τότε Αλεξάνδρεια.
• Ο Χρυσόστομος Α' Παπαδόπουλος (1923 - 1938), που το 1926 ανακηρύχθηκε μέλος της νεοσύστατης τότε Ακαδημίας Αθηνών. Ηταν αυτός που παραμέρισε το Ιουλιανό (παλαιό) ημερολόγιο και καθιέρωσε το Γρηγοριανό (νέο).
• Ο Χρύσανθος Φιλιππίδης (1938 - 1941), ακαδημαϊκός κι αυτός, που αρνήθηκε να ορκίσει την κυβέρνηση του κουίσλιγκ Τσολάκογλου και για τον λόγο αυτό οι δυνάμεις κατοχής τον απομάκρυναν από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο.
• Ο Δαμασκηνός Παπανδρέου (1941 - 1949), που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην αντιναζιστική Αντίσταση. Τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση ανέλαβε καθήκοντα αντιβασιλιά και πρωθυπουργού.

Η Ελλαδική Εκκλησία δεν καταλαμβάνει ολόκληρο το έδαφος του ελληνικού κράτους. Η Κρήτη και η Δωδεκάνησος ανήκουν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η πρώτη είναι ημιαυτόνομος, με την έννοια ότι διοικείται από δική της Επαρχιακή Σύνοδο Αρχιερέων, ενώ οι επισκοπές της Δωδεκανήσου υπάγονται κατευθείαν στην Κωνσταντινούπολη χωρίς κανενός είδους αυτονομία.

Μελέτιος

Η ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν αρχίζει φυσικά το 1833 με την ανακήρυξη της αυτοκεφαλίας. Η ίδρυσή της οφείλεται στον Απόστολο Παύλο, που κατά τη δεύτερη περιοδεία του (49 - 52 μ.Χ.) συγκρότησε την πρώτη χριστιανική Εκκλησία επί ευρωπαϊκού εδάφους, στους Φιλίππους, κοντά στην Καβάλα. Τον συνόδευαν ο Τιμόθεος, ο Σίλας και ο Ευαγγελιστής Λουκάς.

Ο Απ. Παύλος
Από τους Φιλίππους ο Παύλος ταξίδεψε στην Αμφίπολη, την Απολλωνία, τη Θεσσαλονίκη, τη Βέροια, την Αθήνα, την Κόρινθο. Ο Απόστολος πέρασε από την Ελλάδα και κατά την τρίτη του περιοδεία (52 - 56 μ.Χ.), οπότε κατά την παραμονή του στην ακμάζουσα οικονομικά και πολιτιστικά Κόρινθο δημιουργήθηκαν πολλά προβλήματα.

Προς τους Θεσσαλονικείς ο Παύλος απηύθυνε τις δύο πρώτες του επιστολές, που είναι τα παλαιότερα κείμενα του Κανόνα της Καινής Διαθήκης.

Θυελλώδης είναι η εκκλησιαστική ιστορία τον καιρό της ρωμαιοκρατίας, της βυζαντινής κυριαρχίας, της οθωμανικής κατάκτησης.

Με την επανάσταση του 1821 η Α' και η Γ' Εθνική Συνέλευση όρισαν τρόπους προσωρινής λειτουργίας της εκκλησιαστικής διοίκησης του αρτισύστατου νεοελληνικού κράτους.

Τα χρόνια του Οθωνα ο εκ των Αντιβασιλέων Μάουρερ συγκρότησε κληρικολαϊκή νομοπαρασκευαστική επιτροπή υπό την προεδρία του Σπυρίδωνα Τρικούπη. Σκοπός ήταν η εκπόνηση οριστικού σχεδίου διοίκησης.

Βάσει της γνωμοδότησης που συντάχθηκε από την Επιτροπή, ο Μάουρερ και ο διαφωτιστής ιερωμένος Θεόκλητος Φαρμακίδης συνέταξαν τον πρώτο Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος, που όμως δεν επικυρώθηκε. Συγχρόνως διατύπωσαν κείμενο Βασιλικού Διατάγματος για την ανακήρυξη του αυτοκεφάλου.

Το Διάταγμα Οθωνα
Στις 25 Ιουλίου 1833 ο Οθων επικύρωσε το Βασιλικό Διάταγμα, που είχε τίτλο «Διακήρυξις περί της Ανεξαρτησίας της Εκκλησίας της Ελλάδος».

Η μονομερής αυτή ενέργεια ενόχλησε σφοδρά το Πατριαρχείο, σχεδόν το εξόργισε. Η Κωνσταντινούπολη μόλις το 1850 εξέδωσε Συνοδικό Τόμο (απόφαση) με τον οποίο αναγνώρισε τη διοικητική αυτονόμηση των μητροπόλεων που βρίσκονταν μέσα στα όρια του ελληνικού κράτους.

Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13 στην Ελλάδα διαμορφώθηκαν δύο εκκλησιαστικές διοικήσεις:

Η μία ήταν αυτή της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδος.

Η άλλη ήταν εκείνη των επαρχιών του Οικουμενικού Θρόνου, των περιοχών που απελευθερώθηκαν από τον τουρκικό ζυγό. Οι συγκεκριμένες μητροπόλεις διοικούνταν από Σύνοδο Αρχιερέων με προεξάρχοντα τον παναγιώτατο Θεσσαλονίκης Γεννάδιο Αλεξιάδη.

Η διευθέτηση έγινε το 1928 με την έκδοση νόμου από την ελληνική πολιτεία, καθώς και δύο πράξεων από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Οι μητροπόλεις των λεγομένων Νέων Χωρών παραχωρήθηκαν «επιτροπικώς» και «άχρι καιρού» στην Εκκλησία της Ελλάδος. Πνευματικά, όμως, παρέμειναν στη δικαιοδοσία της Κωνσταντινούπολης.

Οι μητροπολίτες των Νέων Χωρών θα μνημόνευαν τον Πατριάρχη ως προκαθήμενο της Εκκλησίας, ενώ θα εκλέγονταν από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας της Ελλάδος. Ο Πατριάρχης θα είχε λόγο στην εκλογή τους, διατηρώντας το δικαίωμα να διαγράφει υποψηφίους από τον κατάλογο των εκλογίμων.

Το καθεστώς αυτό προκάλεσε επανειλημμένα προστριβές μεταξύ των δύο Εκκλησιών. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο διαμαρτυρήθηκε συχνά για αθέτηση των υποχρεώσεών της. Τέτοιες προστριβές δεν έλειψαν και επί των ημερών του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου.

ΝΕΟΦΥΤΟΣ
Ο αγωνιστής του 1821

Πρώτος Επίσκοπος Αθηνών στην αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος ανακηρύχθηκε ο ηλικίας 71 ετών Νεόφυτος, που καταγόταν από τη σημαντική αθηναϊκή οικογένεια του γένους Μεταξά. Είχε λαμπρές σπουδές και χειροτονήθηκε διάκονος το 1792. Για ένα διάστημα παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη κοντά στον θείο του Μητροπολίτη Καισαρείας Γρηγόριο.

Το 1803 χειροτονήθηκε στη Λιβαδειά Μητροπολίτης Ταλαντίου. Με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821 ηγήθηκε στην εξέγερση της Αταλάντης. Στη μάχη της Αλαμάνας προσπάθησε να βοηθήσει τον αποκλεισμένο στην Αλαμάνα Αθανάσιο Διάκο.

Επίσκοπος Αθηνών ενθρονίστηκε το 1833. Από το 1836 ανακηρύχθηκε ισόβιος Πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου. Εργάστηκε με ζήλο για την ανάπτυξη των θεσμών της νεοσύστατης Αυτοκέφαλης Ελλαδικής Εκκλησίας. Δεν δίστασε να έρθει σε σύγκρουση με τον Οθωνα για τα ζητήματα της εκκλησιαστικής και μοναστηριακής περιουσίας.

Πέθανε στα 99 χρόνια του και κηδεύτηκε καθισμένος σε θρόνο.

ΜΕΛΕΤΙΟΣ
Από την Αθήνα στο Πατριαρχείο

Ο Μελέτιος ήταν ο όγδοος προκαθήμενος της Ελλαδικής Εκκλησίας. Γεννήθηκε το 1871 στο χωριό Παρσάς του Λασιθίου Κρήτης.

Το κοσμικό του όνομα ήταν Εμμανουήλ Μεταξάκης. Αποφοίτησε με τον βαθμό Αριστα από τη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα.

Το 1903 ορίστηκε Αρχιγραμματέας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και το 1910 εξελέγη Μητροπολίτης Κιτίου Κύπρου. Ηταν αυτός που συνέταξε τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρου. Το 1918 διαδέχτηκε στην πρωτοκαθεδρία της Μητρόπολης Αθηνών τον Θεόκλητο Α Μηνόπουλο, ο οποίος τα χρόνια του εθνικού διχασμού είχε πρωτοστατήσει στο ανάθεμα του Βενιζέλου.

Στον θρόνο των Αθηνών παρέμεινε δύο χρόνια. Στις 25 Νοεμβρίου 1921 εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης, αξίωμα στο οποίο παρέμεινε 17 μήνες. Με ενέργειές του υπήγαγε στη δικαιοδοσία της Κωνσταντινούπολης τις Ελληνορθόδοξες Εκκλησίες Ευρώπης, Αμερικής και Αυστραλίας. Μετά τη Συνθήκη της Λοζάνης και την επικράτηση του Μουσταφά Κεμάλ βρέθηκε σε δεινή θέση και κατέφυγε στο Αγιον Ορος, απ όπου τον Σεπτέμβριο του 1923 ανακοίνωσε την παραίτησή του. Στις 20 Μαϊου 1926 εξελέγη Πατριάρχης Αλεξανδρείας. Ηταν αυτός που άρχισε την οργάνωση σύγχρονης ορθόδοξης ιεραποστολής στην αφρικανική ήπειρο.

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ Α'
Ο ακαδημαϊκός ιεράρχης

Στις 23 Φεβρουαρίου 1923 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ο Χρυσόστομος Α Παπαδόπουλος. Ηταν ο πρώτος από τους προκαθήμενους της Ελλαδικής Εκκλησίας που προερχόταν από τις χαμένες πατρίδες. Γεννήθηκε στη Μάδυτο της Ανατολικής Θράκης το 1868. Αρχιεπίσκοπος εκλέχτηκε σε ηλικία 55 ετών και παρέμεινε μέχρι τον θάνατό του στις 22 Οκτωβρίου 1938. Σπούδασε την επιστήμη της Θεολογίας στην Ιωακείμειο Ιερατική Σχολή της Κωνσταντινούπολης, στη Σχολή του Τιμίου Σταυρού των Ιεροσολύμων, στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης, στις Θεολογικές ακαδημίες του Κιέβου και της Πετρούπολης, όπου αναγορεύθηκε σε διδάκτορας. Διετέλεσε καθηγητής της Εκκλησιαστικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1926 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Εισήγαγε το Γρηγοριανό (νέο) ημερολόγιο. Πριν εκλεγεί Αρχιεπίσκοπος, είχε ταχθεί υπέρ της πλήρους αλλαγής συμπεριλαμβανομένης με της αλλαγής για τον υπολογισμό στον εορτασμό του Πάσχα. Μετά τη χειροτονία του υιοθέτησε ρεαλιστικότερες απόψεις. Προχώρησε στην αλλαγή του ημερολογίου «κατά τοιούτον τρόπον, ώστε αι αλλαγαί του εκκλησιαστικού ημερολογίου να συνταυτισθώσι προς τας του πολιτικού, χωρίς να μεταβληθεί το της Ορθοδόξου Εκκλησίας Πασχάλιον και εορτολόγιον».

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ
Είπε το «όχι» στους ναζί

Ο δέκατος προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος ήταν ο Χρύσανθος, κατά κόσμον Χαρίλαος Φιλιππίδης.

Γεννήθηκε το 1881 στη Γρατινή του Νομού Ροδόπης. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και το 1903 χειροτονήθηκε διάκονος. Ανήσυχος καθώς ήταν, έφτασε μέχρι την Τραπεζούντα του Πόντου, ως ιεροκήρυκας. Με τη βοήθεια των εκεί προχούντων παρακολούθησε πανεπιστημιακές σπουδές στη Λειψία της Γερμανίας και τη Λοζάνη της Ελβετίας.

Στην Κωνσταντινούπολη μυήθηκε στα προβλήματα της Εκκλησίας και του έθνους. Εκπροσώπησε τον αλύτρωτο ελληνισμό στις διασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν το 1919, δηλαδή μετά τη λήξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου, στο Παρίσι. Ηταν ήδη Μητροπολίτης Τραπεζούντος. Το 1938 εκλέχτηκε κατά περιπετειώδη τρόπο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών από Αριστίνδην Σύνοδο. Το 1940 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας.

Ο Χρύσανθος έγραψε ιστορία, όταν τον Απρίλιο του 1941 αρνήθηκε να ορκίσει την κυβέρνηση του κουίσλιγκ Τσολάκογλου, ενώ ακόμα η Ελλάδα πολεμούσε τους ναζί στην Κρήτη. Η απάντηση που έδωσε στον Γερμανό απεσταλμένο, στρατηγό Στούμε, έμοιαζε -τηρουμένων των αναλογιών- με το «μολών λαβέ» του Λεωνίδα:

«Δεν μπορώ να ορκίσω κυβέρνησιν υποδειχθείσα υπό του εχθρού. Εν γνώσει των συνεπειών, που με αναμένουν δεν δέχομαι την προτεινόμενην πρότασιν. Εμμένω εις τας αρχάς μου».

Η «κυβέρνηση» Τσολάκογλου ορκίστηκε τελικά από έναν διάκονο, στον Αγιο Γεώργιο Καρύτση.

ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ
Ο πολιτικός Αρχιεπίσκοπος

Ο περισσότερο διπλωματικός και πολιτικός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών υπήρξε ο Δαμασκηνός, κατά κόσμον Δημήτριος Παπανδρέου. Διετέλεσε αντιβασιλιάς και πρωθυπουργός τα ταραγμένα μεταπελευθερωτικά χρόνια.

Γεννήθηκε το 1891 στο χωριό Δοβριτσά της ορεινής Ναυπακτίας. Η οικογένειά του ήταν φτωχή και με πολύ κόπο κατάφερε να τον μορφώσει. Κατάφερε και πήρε πτυχία από τη Θεολογική και Νομική του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Σε ηλικία 31 ετών εξελέγη Μητροπολίτης Κορινθίας. Το 1938 διεκδίκησε τη θέση του προκαθημένου της Ελλαδικής Εκκλησίας έχοντας ως αντίπαλο τον Χρύσανθο Φιλιππίδη. Το μεταξικό καθεστώς δεν επέτρεψε την εκλογή του θεωρώντας ότι είναι οπαδός του βενιζελισμού.

Ο θρόνος των Αθηνών αποδόθηκε στον Δαμασκηνό στις 5 Ιουλίου 1941. Οι κατοχικές αρχές μπορεί να ανέμεναν τη συνεργασία του, όμως η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Η δράση που ανέπτυξε την περίοδο της Κατοχής χαρακτηρίστηκε από τολμηρές πρωτοβουλίες και αγωνιώδες ποιμαντικό ενδιαφέρον για τον χειμαζόμενο ελληνικό λαό.

Κατόρθωσε να εξασφαλίσει έστω και ελάχιστα τις ανάγκες του επισιτισμού στον λιμό του 1941-42. Ανέπτυξε δραστηριότητα για τη διάσωση των Ιουδαίων στο θρήσκευμα Ελλήνων πολιτών. Συνέτεινε ώστε να αποτραπεί η συμμετοχή επιστράτων από τη χώρα μας στο ρωσικό μέτωπο. Κατέστη προνομιακός συνομιλητής του Τσόρτσιλ, που επισκέφθηκε την Ελλάδα τα Χριστούγεννα του 1944.

Αν και αντιβασιλιάς, διαφώνησε επανειλημμένα με τον Γεώργιο Β και απογοητευμένος αποσύρθηκε στα εκκλησιαστικά του καθήκοντα στις 28 Σεπτεμβρίου 1946.

ΙΑΚΩΒΟΣ
Εμεινε στον θρόνο μόλις 12 ημέρες

Ο Ιάκωβος (κατά κόσμον Γεώργιος) Βαβανάτσος είχε τη συντομότερη αρχιεπισκοπική θητεία. Εξελέγη στις 13 Ιανουαρίου 1962 και παραιτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου του ίδιου χρόνου. Με άλλα λόγια, χρημάτισε Αρχιεπίσκοπος μόλις δώδεκα μέρες.

Προοδευτικός και ρηξικέλευθος ιεράρχης βρέθηκε αντιμέτωπος με τις δύο μεγάλες δικτατορίες της 4ης Αυγούστου και της 21ης Απριλίου και διώχθηκε από τα στελέχη τους. Την περίοδο της Κατοχής ανέπτυξε πολυποίκιλη δράση, εθνική και ανθρωπιστική, ενώ και κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο κατάφερε να άρει την ποιμαντική του προσπάθεια πάνω από τις διαχωριστικές πολιτικές γραμμές.

Η υπόθεση της εκλογής και της πτώσης του από τη θέση του προκαθημένου της Εκκλησίας της Ελλάδος υπήρξε μείγμα παρασκηνιακής δράσης πολιτικών, εκκλησιαστικών και παρεκκλησιαστικών παραγόντων. Παρά την αμφισβήτηση που δέχθηκε στο σύντομο διάστημα της παραμονής του στον αρχιεπισκοπικό θώκο και την έντονη κριτική και πολεμική που του ασκήθηκε πριν και μετά την παραίτησή του, παρέμεινε σημείο αναφοράς των εκκλησιαστικών εξελίξεων έως και τη Μεταπολίτευση.

Οι πραγματικοί λόγοι της απομάκρυνσής του από τον θρόνο των Αθηνών δεν ήταν ηθικής τάξεως προβλήματα, που επικαλέσθηκαν οι διώκτες του, αλλά -όπως λέγεται- η συμπάθεια που έδειξε προς το αριστερό κίνημα.

Προκαθήμενοι της Ελλαδικής Εκκλησίας

1. Νεόφυτος Μεταξάς (1833-1861)

2. Μισαήλ Αποστολίδης (1861-1862)

3. Θεόφιλος Βλαχοπαπαδόπουλος (1862-1871)

4. Προκόπιος Γεωργιάδης (1874-1889)

5. Γερμανός Καλλιγάς (1889-1896)

6. Προκόπιος Οικονομίδης (1896-1901)

7. Θεόκλητος Μηνόπουλος (1902-1917) - (1920-1922)

8. Μελέτιος Μεταξάκης (1918-1920)

9. Χρυσόστομος Παπαδόπουλος (1923-1938)

10. Χρύσανθος Φιλιππίδης (1938-1941)

11. Δαμασκηνός Παπανδρέου (1941-1949)

12. Σπυρίδων Βλάχος (1949-1956)

13. Δωροθέος Κοτταράς (1956-1957)

14. Θεόκλητος Παναγιωτόπουλος (1957-1962)

15. Ιάκωβος Βαβανάτσος (13-25 Ιανουαρίου 1962)

16. Χρυσόστομος Χατζησταύρου (1962-1967)

17. Ιερώνυμος Κοτσώνης (1967-1973)

18. Σεραφείμ Τίκας (1974-1998)

19. Χριστόδουλος Παρασκευαϊδης (1998-2008)

του ΘΟΔΩΡΗΣ ΡΟΥΜΠΑΝΗ

από το ΕΘΝΟΣ